Sözlük
Sade bir dille ekonomi ve finans
Her biri kendi sayfasında 204 terim: basit sözcüklerle ne anlama geldiği, rakamlı bir örnek, bir görsel ve bugünün rakamlarıyla bir grafik.
A
- Acil durum fonu3,8%Acil durum fonu, beklenmedik masraflar veya gelir kaybı için ayrılmış nakittir; genellikle üç ila altı aylık zorunlu giderleri karşılayacak kadardır.Yatırım ve kişisel finans
- Açığa satışAçığa satış, bir fiyatın düşeceğine bahistir: hisseleri ödünç alır, hemen satar ve sonra iade etmek için daha ucuza geri almayı umarsınız.Hisse senetleri ve piyasalar
- Açığa satış sıkışmasıAçığa satış sıkışması, bir hissenin fiyatındaki ani bir sıçramadır; açığa satıcıları hisseyi geri almaya zorlar ve onların alımı fiyatı daha da yukarı iter.Fonlar ve türev ürünler
- Ağ etkileriAğ etkisi, bir ürünü ne kadar çok kişi kullanırsa o kadar değerli hale gelmesidir; telefon, mesajlaşma uygulaması ya da çevrimiçi pazar yeri gibi.Ekonomik fikirler
- Ahlaki tehlikeAhlaki tehlike, işler ters giderse bedeli başkası ödeyeceği için insanların üstlendiği ek risktir; örneğin sigorta insanları biraz daha özensiz yapar.Ekonomik fikirler
- Akıllı sözleşme4,65 mn ETHAkıllı sözleşme, bir blok zincirinde saklanan ve koşulları gerçekleşince kendiliğinden çalışan bir programdır; coin'leri ya da veriyi tam olarak kodun dediği gibi hareket ettirir.Kripto
- Al ve tut27%Al ve tut, uzun vadeli yatırımdır: geniş yatırımları alın ve alıp satmak yerine iniş çıkışlar boyunca yıllarca elinizde tutun.Yatırım ve kişisel finans
- Altcoin36%Altcoin, bitcoin dışındaki her kripto paradır: ether ve Solana'dan stablecoinlere ve Dogecoin gibi şaka coinlere kadar.Kripto
- Altın standardı$4.105Altın standardında bir para birimi sabit miktarda altınla takas edilebilir; böylece para miktarı, ülkenin elindeki altına bağlanır.Para ve merkez bankaları
- Alım opsiyonu53%Alım opsiyonu, bir hisseyi veya başka bir varlığı belirli bir tarihe kadar belirli bir fiyattan (kullanım fiyatı) alma hakkıdır. Fiyat yükselince değer kazanır.Fonlar ve türev ürünler
- APR (yıllık yüzde oran)21,19%APR, bir kredinin yıllık maliyetidir: faiz artı çoğu ücret, tek bir yüzde olarak gösterilir; böylece teklifler karşılaştırılabilir. ABD'li borç verenlerin bunu açıklaması zorunludur.Tahviller ve faizler
- Arz ve talep$5,75Arz ve talep fiyatları açıklar: alıcılar satıcıların sunduğundan fazlasını istediğinde fiyat yükselir; alıcıların istediğinden fazla olduğunda düşer.Ekonomik fikirler
- Asgari ücret$7,25Asgari ücret, işverenlerin çoğu çalışana yasal olarak ödeyebileceği en düşük saatlik ücrettir; ABD'de federal bir taban ve daha yüksek eyalet tabanları vardır.Ekonomi
- Avrupa Merkez Bankası2,50%Avrupa Merkez Bankası (ECB), euronun merkez bankasıdır: para birimini kullanan her ülke için tek bir faiz oranı belirler.Para ve merkez bankaları
- Ayı piyasası0,0%Ayı piyasası, hisse fiyatlarının yakın bir zirveden 20% veya daha fazla düşmesidir; genellikle karamsar haberler eşliğinde ve yatırımcılar daha kötüsünü beklerken yaşanır.Hisse senetleri ve piyasalar
- Azalan verimlerAzalan verimler, diğer girdiler sabitken bir girdinin her ek biriminin bir öncekinden daha az üretim kattığı anlamına gelir: tek mutfaktaki aşçılar arttıkça yardımları azalır.Ekonomik fikirler
B
- Balon40,7Balon, bir şeyin fiyatının heyecan ve daha yükseğe satma umuduyla gerçek değerinin çok üzerine fırladığı ve sonra çöktüğü durumdur.Ekonomik fikirler
- Banka hücumuBanka hücumu, birçok mevduat sahibinin batacağından korkarak aynı anda paralarını çekmeye koşmasıdır; bu da bankanın batmasına yol açabilir.Para ve merkez bankaları
- Belediye tahviliBelediye tahvili, ABD’de bir eyalete, şehre ya da başka bir yerel yönetime verilen borçtur; genellikle okul veya yol gibi şeyler yapmak için kullanılır ve faizi çoğu zaman vergisizdir.Tahviller ve faizler
- Bileşik faiz$1,19 mnBileşik faiz, faiz üzerinden kazanılan faizdir: her yılın kazancı paranıza eklenir, böylece gelecek yıl daha büyük bir tutar üzerinden kazanırsınız.Yatırım ve kişisel finans
- Bitcoin$63.821Bitcoin, ilk kripto paradır: arzı 21 milyon coinle sınırlı, 2009'dan beri banka yerine bir bilgisayar ağı tarafından işletilen dijital para.Kripto
- Bitcoin ETF+36%Bitcoin ETF, bitcoin tutan ve borsada işlem gören bir fondur; böylece insanlar bitcoinin fiyat hareketlerine sıradan bir aracı kurum hesabı üzerinden ortak olabilir.Kripto
- Bitcoin madenciliği$34,6 mnBitcoin madenciliği, bilgisayarların bitcoin'in blok zincirine bir sonraki ödeme bloğunu eklemek için yarıştığı ve ödül olarak yeni bitcoinler ile ücretler kazandığı yarıştır.Kripto
- Bitcoin yarılanmasıNisan 2028Bitcoin yarılanması, bir blok çıkarma ödülünün her 210.000 blokta (yaklaşık dört yılda) yarıya indiği ve yeni bitcoinlerin yaratılışını yavaşlattığı andır.Kripto
- Blok zinciri975.866Blok zinciri, birbirine zincirlenmiş bloklarda tutulan ortak bir işlem kaydıdır; bu yüzden eski bir kaydı değiştirmek, ondan sonraki her bloğu bozar.Kripto
- Blue chip hisseBlue chip hisse, uzun süredir istikrarlı kâr eden, çoğu zaman temettü ödeyen ve hemen herkesin tanıdığı büyük, köklü bir şirketin hissesidir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Boğa piyasası+107%Boğa piyasası, hisse fiyatlarında uzun bir yükselişidir; genellikle bir dipten 20% veya daha fazla kazanç olarak sayılır ve yatırımcılar giderek daha güvenli hisseder.Hisse senetleri ve piyasalar
- Borç/GSYH oranı122%Borç/GSYH oranı, bir hükümetin borcunu ekonomisinin bir yıllık üretimiyle kıyaslayarak borcun gerçekte ne kadar ağır olduğunu gösterir.Ekonomi
- Borsa$68,9 trnBorsa, şirket hisselerinin alınıp satıldığı yerdir: yatırımcıların birbirleriyle işlem yaptığı tüm borsalar ve işlem sistemleri.Hisse senetleri ve piyasalar
- Borsa çöküşü−85%Borsa çöküşü, hisse fiyatlarının piyasa genelinde ani ve sert düşmesidir; panik satışlarının yol açtığı bu düşüş çoğu zaman bir günde ya da birkaç günde 10% veya daha fazladır.Hisse senetleri ve piyasalar
- Bütçe açığı$1,99 trnBütçe açığı, bir hükümetin bir yılda harcamasının gelirini aşan tutarıdır; tersi fazladır.Ekonomi
- Büyüme hissesiBüyüme hissesi, satışlarının ve kârının ortalamadan çok daha hızlı büyümesi beklenen bir şirketin hissesidir; fiyatı genellikle bugünkü kazancına göre yüksektir.Hisse senetleri ve piyasalar
C
- CAGR15,5%CAGR (bileşik yıllık büyüme oranı), büyüme düzgün olsaydı bir başlangıç değerini belirli sürede bitiş değerine ulaştıracak sabit yıllık orandır.Yatırım ve kişisel finans
- CAPE oranı (Shiller F/K)40,7CAPE oranı (Shiller F/K), bir borsanın fiyatının son 10 yıldaki enflasyona göre düzeltilmiş ortalama kazancına bölünmesidir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Çekirdek enflasyon2,6%Çekirdek enflasyon, fiyatları sıçrayıp duran gıda ve enerji hariç enflasyondur; fiyatların asıl eğilimini gösterir.Ekonomi
- Çeşitlendirme−19%Çeşitlendirme, paranızı birçok farklı yatırıma yaymaktır; böylece kötü giden tek bir yatırım tüm portföyü batıramaz.Yatırım ve kişisel finans
- Contango ve backwardationContango, ileri tarihli teslimat için vadeli işlemlerin yakın teslimattan pahalı olmasıdır; backwardation ise tersidir: ileri teslimat daha ucuzdur.Fonlar ve türev ürünler
- Çöp tahvil (yüksek getirili)Çöp tahvil, kredi notu düşük (BBB’nin altında) bir borçlunun tahvilidir. Temerrüde düşme ihtimali daha yüksek olduğu için daha yüksek faiz öder.Tahviller ve faizler
D
- DeFi$244 mlrDeFi (merkeziyetsiz finans), borç verme, borç alma ve işlem yapmanın bankalar ve aracı kurumlar yerine bir blok zincirindeki akıllı sözleşmelerle yapılması demektir.Kripto
- Deflasyon−2,0%Deflasyon, fiyatların genel olarak düşmesidir, enflasyonun tersi: aynı para her yıl biraz daha fazla şey alır.Ekonomi
- Değer hissesiDeğer hissesi, şirketin kârına, varlıklarına ya da temettülerine göre düşük fiyattan işlem gören hissedir; çoğu zaman yatırımcılar ondan pek bir şey beklemediği için.Hisse senetleri ve piyasalar
- Depresyon−33%Depresyon, alışılmadık derecede derin ya da uzun bir resesyondur: üretim normal bir gerilemeden çok daha fazla düşer, işsizlik fırlar ve toparlanma yıllar alır.Ekonomi
- Döviz kuru$1,1052Döviz kuru, bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden fiyatıdır: bir euro için kaç dolar ödediğiniz ya da bir dolarla kaç yen aldığınız.Para ve merkez bankaları
- Dow Jones Sanayi OrtalamasıDow Jones Sanayi Ortalaması, hisse fiyatıyla ağırlıklandırılmış 30 büyük ABD şirketinin hisse senedi endeksidir. 1896'da başladı ve hâlâ kullanılan en eski endekslerden biridir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Duration (süre)7,7Duration, faizler değiştiğinde bir tahvilin fiyatının ne kadar oynadığını ölçer: 8 duration, faizlerdeki her 1 puanlık hareket için yaklaşık 8% demektir.Tahviller ve faizler
- DışsallıkDışsallık, bir anlaşmanın dışındaki insanlara düşen maliyet ya da faydadır: bir fabrikanın dumanı ya da meyve bahçesinin yanındaki arıcının arıları gibi.Ekonomik fikirler
E
- Emeklilik hesabı55%Emeklilik hesabı, ABD'deki 401(k) veya IRA gibi vergi avantajlı bir tasarruf hesabıdır; çalışmayı bıraktıktan sonra kullanacağınız para içindir.Yatırım ve kişisel finans
- Emtia$4.105Emtia; petrol, altın, bakır, buğday ya da kahve gibi, belli bir kalitedeki her birimin diğeri kadar iyi sayıldığı ve bu yüzden tek bir piyasa fiyatından işlem gören bir hammaddedir.Fonlar ve türev ürünler
- Endeks fonu$274.465Endeks fonu, S&P 500 gibi bir borsa endeksini kopyalayan bir fondur: listedeki her şirkete aynı oranlarda sahip olur ve küçük bir ücret alır.Fonlar ve türev ürünler
- Enflasyon3,7%Enflasyon, fiyatların ortalama olarak yükselme hızıdır; bu yüzden aynı para her yıl biraz daha az şey alır.Ekonomi
- Enflasyon hedefi3,6%Enflasyon hedefi, merkez bankasının hedefleyeceğine söz verdiği fiyat artışı oranıdır; çoğunlukla yılda 2%.Para ve merkez bankaları
- Enflasyona endeksli tahviller (TIPS)2,78%Enflasyona endeksli tahviller, anaparalarını tüketici fiyatlarıyla birlikte artırır; böylece faizleri ve geri ödemeleri satın alma gücünü korur. ABD’de bunlara TIPS denir.Tahviller ve faizler
- Enflasyondan korunma7,0%Enflasyondan korunma aracı, fiyatlar yükselirken değerini koruması ya da artırması beklenen yatırımdır; böylece enflasyon birikiminizi yemez.Yatırım ve kişisel finans
- Esneklik+34%Esneklik, bir şeyin diğerine ne kadar güçlü tepki verdiğini ölçer; çoğunlukla fiyat değişince insanların satın aldığı miktarın ne kadar değiştiğini.Ekonomik fikirler
- ETF$46.778ETF (borsada işlem gören fon), yüzlerce hisse gibi birçok yatırımdan oluşan bir sepettir; borsada tek bir hisse gibi alıp satabilirsiniz.Fonlar ve türev ürünler
- Ethereum$1.756Ethereum, ödemelerin yanı sıra akıllı sözleşme denen programları da çalıştıran bir blok zinciridir; kendi coini ether (ETH), kullanım bedelini öder.Kripto
F
- Faiz oranı3,88%Faiz oranı, borç paranın fiyatıdır; yıllık yüzde olarak belirtilir. Merkez bankasının politika faizi, diğer tüm faizleri yönlendiren orandır.Para ve merkez bankaları
- Federal fon faizi3,88%Federal fon faizi, ABD bankalarının birbirine verdiği bir gecelik kredilerde uyguladığı faiz oranıdır. Fed onu yönlendirir ve diğer tüm faizlerin tonunu belirler.Para ve merkez bankaları
- Federal Rezerv3,88%Federal Rezerv, yani Fed, Amerika Birleşik Devletleri’nin merkez bankasıdır: politika faizini belirler, doları ve bankaları gözetir.Para ve merkez bankaları
- Fiat para$2,4 trnFiat para, altından yapıldığı ya da altınla desteklendiği için değil, devlet onu yasal ödeme aracı ilan ettiği ve insanlar ona güvendiği için değeri olan paradır.Para ve merkez bankaları
- Fiili dolaşım$4,0 trnFiili dolaşım, bir şirketin hisselerinin herkesin gerçekten alıp satabileceği kısmıdır; kurucuların, devletlerin ve diğer kilitli sahiplerin elindeki hisseler hariçtir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Firma değeriFirma değeri (FD), bir şirketin tamamını satın almanın maliyetidir: hisselerinin piyasa değeri artı borcu, eksi elindeki nakit.Hisse senetleri ve piyasalar
- F/K oranı25,2F/K oranı, bir hissenin fiyatının yıllık hisse başına kâra bölümüdür: şirketin kazandığı her $1 için kaç dolar ödediğiniz.Hisse senetleri ve piyasalar
- Fırsat maliyeti4,05%Fırsat maliyeti, seçim yaparken vazgeçtiğiniz şeydir: aynı para veya zamanla yapabileceğiniz en iyi diğer şeyin değeri.Ekonomik fikirler
G
- Getiri eğrisi+0,83Getiri eğrisi, tek bir borçlunun tahvillerinin faiz oranlarından en kısa vadeden en uzuna doğru geçen bir çizgidir. Genellikle yukarı eğimlidir.Tahviller ve faizler
- Gider oranı26%Gider oranı, bir fonun yıllık ücretidir ve fondaki paranızın yüzdesi olarak yazılır: 0,5%, her $1.000 için yılda $5 demektir.Fonlar ve türev ürünler
- Girişim sermayesiGirişim sermayesi, birkaçının dev olmasını umarak, şirketin bir payı karşılığında genç girişimlere yatırılan paradır.Fonlar ve türev ürünler
- Görünmez elGörünmez el, Adam Smith'in piyasaların nasıl koordine olduğunu anlatan imgesidir: kendi çıkarının peşindeki insanlar, fiyatların yönlendirmesiyle, kimse planlamadan başkalarına hizmet etmiş olur.Ekonomik fikirler
- Gresham Yasası$10,31Gresham Yasası “kötü para iyi parayı kovar” der: iki tür paranın aynı değerle kabul edilmesi gerektiğinde, insanlar kötüsünü harcar, iyisini saklar.Ekonomik fikirler
- GSYH$33 trnGSYH (gayrisafi yurt içi hasıla), bir ülkenin bir yılda ürettiği her şeyin değeridir: nihai alıcılarına satılan bütün mal ve hizmetler, her biri bir kez sayılarak.Ekonomi
- GSYH büyümesi+3,4%GSYH büyümesi, bir ekonominin üretiminin ne kadar hızlı arttığıdır: genellikle reel GSYH'nin bir çeyrek ya da bir yıl öncesine göre yüzde değişimi.Ekonomi
- Gümrük tarifesi6,8%Gümrük tarifesi, başka bir ülkeden gelen mallara uygulanan bir vergidir; mallar sınırı geçerken ithalatçı tarafından hükümete ödenir.Ekonomi
- Güvenli çekim oranı3,7%Güvenli çekim oranı, tasarrufunuzun ne kadarını her yıl, enflasyonla artırarak, bitirmeden harcayabileceğinizdir. En bilineni 4% kuralıdır.Yatırım ve kişisel finans
- GYO (REIT)GYO (gayrimenkul yatırım ortaklığı), ofis, depo veya apartman gibi mülklere sahip olan ve gelirinin çoğunu hissedarlara temettü olarak dağıtan bir şirkettir.Fonlar ve türev ürünler
H
- Halka arz (IPO)141Halka arz (IPO), bir şirketin hisselerini ilk kez halka satmasıdır; bundan sonra hisseler bir borsada işlem görür.Hisse senetleri ve piyasalar
- Hash oranı1.008 EH/sHash oranı, bir iş kanıtı ağındaki bilgisayarların bir sonraki bloğu ekleyen bulmaca için saniyede yaptığı tahmin sayısıdır; bitcoin'inki kentilyonlara ulaşır.Kripto
- Hayatta kalma yanlılığıHayatta kalma yanlılığı, gözden kaybolan kaybedenleri unutup yalnızca gördüğünüz kazananlara bakarak karar verme hatasıdır.Ekonomik fikirler
- Hazine bonoları4,32%Hazine bonoları, ABD hükümetine verilen 4 haftadan bir yıla kadar kısa vadeli borçlardır. Nominal değerin altından alırsınız ve sonunda tutarın tamamını geri alırsınız.Tahviller ve faizler
- Hazine tahvilleri (Treasuries)5,15%Treasuries, ABD hükümetinin borçlanmak için sattığı tahvil, not ve bonolardır. Dolar cinsinden en güvenli yatırım sayılırlar.Tahviller ve faizler
- Hedge fon$906 mlrHedge fon, zengin kişiler ve kurumlar için özel bir yatırım fonudur; fiyatların yükseleceğine ya da düşeceğine bahis oynayabilir, borçlanabilir ve türev ürünler kullanabilir; ücretleri yüksektir.Fonlar ve türev ürünler
- Hiperenflasyonyüzde 231 milyonHiperenflasyon, kontrolden çıkmış enflasyondur: fiyatlar ayda 50% ya da daha fazla yükselir, para birkaç ay içinde neredeyse bütün değerini kaybeder.Ekonomi
- Hisse başına kâr (EPS)$295Hisse başına kâr (EPS), bir şirketin kârının hisse sayısına bölünmesidir: her bir hissenin ne kadar kâr getirdiği.Hisse senetleri ve piyasalar
- Hisse bölünmesi142Hisse bölünmesi, her mevcut hisseyi birkaç yeni hisseye böler: hisse başına fiyat orantılı olarak düşer, şirketin toplam değeri değişmez.Hisse senetleri ve piyasalar
- Hisse geri alımı−$348 mlrHisse geri alımı, bir şirketin kendi hisselerini yatırımcılardan geri satın almasıdır; böylece kalan her hisse şirketin daha büyük bir dilimine sahip olur.Hisse senetleri ve piyasalar
- Hisse kanıtı−87%Hisse kanıtı, bir blok zincirinin yeni blokları kabul etmesinin bir yoludur: doğrulayıcılar kendi coin'lerini depozito olarak kilitler ve hile yaparlarsa bir kısmını kaybeder.Kripto
- Hisse senedi56%Hisse senedi (ya da pay), bir şirketin küçük bir parçasına sahip olmaktır: size şirketin kârından bir dilim ve çoğunlukla bir oy hakkı verir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Hisse senedi endeksi7.723Hisse senedi endeksi, bir grup hissenin fiyatlarını izleyen tek bir sayıdır; piyasanın o kısmının yükselip düşmediğini bir bakışta görürsünüz.Hisse senetleri ve piyasalar
I
- İpotek$2.102İpotek, ev almak için kullanılan, yıllar boyunca aylık taksitlerle ödenen ve evin teminat olduğu bir kredidir: ödemeler durursa borç veren evi alabilir.Yatırım ve kişisel finans
- İş çevrimi6 yılİş çevrimi, ekonomik faaliyetin tekrar eden iniş çıkışıdır: genişleme, zirve, resesyon, dip ve yeniden genişleme.Ekonomi
- İş kanıtı1.008 EH/sİş kanıtı, bazı blok zincirlerinin yeni blokları kabul etmesinin yoludur: blok eklemek için gerçek hesaplama emeği harcamak gerekir ve bu emeği herkes anında doğrulayabilir.Kripto
- İşgücüne katılım61,9%İşgücüne katılım oranı, ya çalışan ya da iş arayan yetişkinlerin payıdır.Ekonomi
- İşlem ücreti$208 binİşlem ücreti, ödemenizi bir bloğa almaları için bir blok zincirinin madencilerine ya da doğrulayıcılarına ödediğiniz bedeldir; Ethereum'da buna gas denir.Kripto
- İşsizlik başvuruları200.000İşsizlik başvuruları, her hafta işsizlik ödeneği için başvuran kişilerin sayısıdır: ABD'de işten çıkarmaların en hızlı resmî işareti.Ekonomi
- İşsizlik oranı4,1%İşsizlik oranı, iş isteyen ve iş arayan ama işi olmayan kişilerin, çalışan ya da iş arayan herkese oranıdır.Ekonomi
K
- Kaldıraç−85%Kaldıraç, kendi paranızın izin verdiğinden daha büyük bir yatırım yapmak için borç para kullanmaktır. Hem kazancı hem kaybı katlar.Fonlar ve türev ürünler
- Kaldıraçlı ETF−79%Kaldıraçlı ETF, borçlanılmış para ve türev ürünler kullanarak bir endeksin hareketinin her gün iki ya da üç katını, hem yukarı hem aşağı vermeyi hedefleyen bir fondur.Fonlar ve türev ürünler
- Kamusal mallarKamusal mal, herkesin aynı anda kullanabildiği ve kimsenin kullanmaktan alıkonamadığı şeydir; sokak lambası ya da havai fişek gösterisi gibi. Bu yüzden piyasalar onu çok az sunma eğilimindedir.Ekonomik fikirler
- Kara kuğu5Kara kuğu, insanların ancak sonradan açıkladığı, çok büyük etkileri olan nadir ve beklenmedik bir olaydır; borsa çöküşü ya da pandemi gibi.Ekonomik fikirler
- Karşılaştırmalı üstünlükKarşılaştırmalı üstünlük, yapmak için en az şeyden vazgeçtiğiniz işi yapmaktır. Her taraf bu şekilde uzmanlaşıp ticaret yaptığında, ikisi de daha fazlasına sahip olabilir.Ekonomik fikirler
- Kayıptan kaçınma35%Kayıptan kaçınma, aynı büyüklükteki bir kaybı kazançtan yaklaşık iki kat güçlü hissetme eğilimidir; bu yüzden insanlar ihtimaller lehlerine olsa bile çoğu zaman riskten kaçınır.Ekonomik fikirler
- Kazanç getirisi4,0%Kazanç getirisi, bir şirketin yıllık hisse başına kârının hisse fiyatına bölünmesidir: F/K oranının ters çevrilmiş hâli, yüzde olarak.Hisse senetleri ve piyasalar
- Kişi başına GSYH$90.252Kişi başına GSYH, bir ülkenin GSYH'sinin nüfusuna bölünmesidir: bir yılda kişi başına düşen ortalama üretim değeri.Ekonomi
- Konut kredisi faizi6,2%Konut kredisi faizi, bir ev kredisinin faiz oranıdır. Aylık taksiti belirler ve 30 yılda ödenen faiz kredinin kendisinden fazla tutabilir.Tahviller ve faizler
- Kredi notuKredi notu, bir derecelendirme kuruluşunun bir borçluya ya da tahvile verdiği, AAA veya BB gibi bir puandır; borcunu zamanında ödeme ihtimalini gösterir.Tahviller ve faizler
- Kredi puanı21,19%Kredi puanı, ABD'deki başlıca puanlarda 300 ile 850 arasında üç basamaklı bir sayıdır; borç verenlere krediyi zamanında geri ödeme olasılığınızı gösterir.Yatırım ve kişisel finans
- Kredi spreadi0,79Kredi spreadi, riskli bir tahvilin aynı vadeli güvenli bir hükümet tahvilinin üzerinde ödediği fazladan getiridir: piyasanın temerrüt riski için biçtiği fiyat.Tahviller ve faizler
- Kripto borsası$63.821Kripto borsası, insanların kripto paraları dolarla ya da birbirleriyle alıp sattığı bir pazardır; ya bir şirket ya da bir blok zincirindeki kod tarafından işletilir.Kripto
- Kripto cüzdanKripto cüzdan, özel anahtarlarınızı tutan bir uygulama ya da cihazdır; coin'lerinizi hareket ettirmenizi sağlayan sırlar bunlardır. Coin'lerin kendisi blok zincirinde kalır.Kripto
- Kripto para$1,99 trnKripto para, binlerce bilgisayarın tuttuğu ortak ve herkese açık bir deftere kaydedilen dijital paradır; başında hiçbir banka ya da devlet yoktur.Kripto
- Küçük sermayeli hisseKüçük sermayeli hisse, daha küçük bir borsa şirketinin hissesidir; yaygın bir pratik kurala göre borsada kabaca $300 milyon ile $2 milyar arası değeri olan bir şirket.Hisse senetleri ve piyasalar
- Kupon$515Bir tahvilin kuponu, ödediği sabit faizdir; genellikle yılda iki kez ödenir ve tahvil ilk satıldığında nominal değerinin yüzdesi olarak belirlenir.Tahviller ve faizler
- Kısmi rezerv bankacılığı10%Kısmi rezerv bankacılığı, bankaların mevduatlarının yalnızca bir kesrini nakit ve rezerv olarak tutup gerisini kredi vermesidir.Para ve merkez bankaları
- Kıtlık211.000Kıtlık, bir şeyden herkesin istediği kadar sahip olmasına yetecek kadar olmaması demektir; bu yüzden insanlar, şirketler ve ülkeler seçim yapmak zorundadır.Ekonomik fikirler
M
- Mahkûmun ikilemiMahkûmun ikilemi, her oyuncunun diğerine ihanet ederek en iyi sonucu aldığı, ama ikisi de ihanet edince işbirliği yapsalardı olacaklarından daha kötü duruma düştükleri bir oyundur.Ekonomik fikirler
- Maliye politikası$7,4 trnMaliye politikası, bir hükümetin harcama, vergi ve borçlanmayı ekonomiyi etkilemek için kullanma biçimidir.Ekonomi
- Maliyet ortalaması$245.631Maliyet ortalaması, fiyat ne olursa olsun, hepsini bir anda yatırmak yerine her seferinde sabit bir tutarı, örneğin her ay $100, düzenli aralıklarla yatırmaktır.Yatırım ve kişisel finans
- Marjinal faydaMarjinal fayda, bir birim daha almaktan gelen ek tatmindir. Genellikle azalır: ilk pizza dilimi harikadır, beşincisi çok daha az.Ekonomik fikirler
- Medyan hane geliri$87.460Medyan hane geliri, tam ortadaki hanenin gelirdir: hanelerin yarısı bundan fazla, yarısı daha az kazanır.Ekonomi
- Menkul kıymetler borsası$68,9 trnMenkul kıymetler borsası, New York Borsası ya da Nasdaq gibi, kote şirketlerin hisselerinin sıkı kurallarla alınıp satıldığı bir pazar yeridir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Merkez bankası4,25%Merkez bankası, bir ülkenin resmi bankasıdır: parayı basar, politika faizini belirler ve kimse borç vermediğinde bankalara borç verir.Para ve merkez bankaları
- Merkez bankası bilançosu$6,76 trnMerkez bankası bilançosu, bankanın sahip olduklarını (çoğunlukla tahvil) ve borçlu olduklarını (çoğunlukla yarattığı nakit ve banka rezervleri) listeler.Para ve merkez bankaları
- Mevduat sigortasıMevduat sigortası, banka batarsa banka mevduatınızı bir sınıra kadar geri alacağınızın devlet destekli garantisidir: 2026 itibarıyla ABD'de $250.000.Para ve merkez bankaları
N
- Nasdaq CompositeNasdaq Composite, Nasdaq borsasında işlem gören neredeyse tüm şirketlerin, piyasa değeriyle ağırlıklandırılmış ve teknoloji firmalarının ağırlıkta olduğu hisse senedi endeksidir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Negatif faiz oranları8 yılNegatif faiz oranı, borç verenin ödeme yapması demektir: parasını merkez bankasına park eden bir banka, koyduğundan biraz daha azını geri alır.Para ve merkez bankaları
- Net servet$241 binNet servet, sahip olduğunuz her şeyden borçlu olduğunuz her şeyin çıkarılmasıdır: varlıklarınız (birikim, yatırımlar, ev) eksi borçlarınız (konut kredisi, krediler, kartlar).Yatırım ve kişisel finans
- NFTNFT (fungible olmayan token), bir blok zincirinde, dijital bir resim ya da bilet gibi belirli bir öğenin kime ait olduğunu kaydeden tek ve benzersiz bir tokendır.Kripto
- Niceliksel gevşeme$6,76 trnNiceliksel gevşeme (QE), bir merkez bankasının yeni para yaratıp büyük miktarda tahvil alması ve böylece uzun vadeli faizleri aşağı çekmesidir.Para ve merkez bankaları
- Niceliksel sıkılaştırma$2,43 trnNiceliksel sıkılaştırma (QT), QE'nin tersidir: merkez bankası aldığı tahvil yığınını küçültür ve finans sisteminden para çeker.Para ve merkez bankaları
- Nominal ve reel$27,31Nominal değerler günün parasıyla ifade edilir; reel değerler enflasyonu çıkarır, böylece paranın farklı yıllarda ne aldığını karşılaştırabilirsiniz.Ekonomi
O
- Ölçek ekonomileriÖlçek ekonomileri, büyüklükle gelen tasarruflardır: bir işletme ne kadar çok üretirse, sabit maliyetler daha çok birime yayıldığı için her birimin maliyeti o kadar düşer.Ekonomik fikirler
- OpsiyonlarOpsiyon, alıcısına bir şeyi belirli bir fiyattan belirli bir tarihte ya da öncesinde alma veya satma hakkı veren, ama zorunluluğu vermeyen bir sözleşmedir.Fonlar ve türev ürünler
- Ortak kaynakların trajedisiOrtak kaynakların trajedisi, ortak bir kaynak herkese açık olduğunda yaşananlardır: her kullanıcı biraz daha fazla alır ve birlikte onu tüketirler.Ekonomik fikirler
- Özel anahtarÖzel anahtar, kripto coin'lerini harcamanızı sağlayan gizli sayıdır: onu bilen coin'leri kontrol eder ve kaybolursa kimse onları geri getiremez.Kripto
- Özel sermayeÖzel sermaye şirketleri, yatırımcıların parası ve bol borçla bütün şirketleri satın alır, onları daha kârlı hale getirmeye çalışır ve birkaç yıl sonra satar.Fonlar ve türev ürünler
P
- Para arzı$23,4 trnPara arzı, insanların ve işletmelerin harcayabileceği tüm paradır: nakit artı banka mevduatları. ABD'de yaygın ölçü olan M2'ye küçük vadeli mevduatlar ve para piyasası fonları da eklenir.Para ve merkez bankaları
- Para basma+26,8%Para basma, bir merkez bankasının çok miktarda yeni para yaratmasının günlük adıdır. Çok hızlı yapılırsa fiyatları yukarı iter.Para ve merkez bankaları
- Para birimi devalüasyonu97%Devalüasyon, bir para biriminin diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesinin sağlanması ya da buna izin verilmesidir; böylece yurt dışında daha az şey alır.Para ve merkez bankaları
- Para politikası3,88%Para politikası, merkez bankasının enflasyonu düşük ve ekonomiyi dengeli tutmak için faizlerle ve para arzıyla yaptıklarıdır.Para ve merkez bankaları
- Paranın dolaşım hızı1,42Paranın dolaşım hızı, bir doların bir yılda kaç kez harcandığıdır: bir yıllık GSYH'nin para arzına bölünmesi.Para ve merkez bankaları
- Paranın zaman değeri$605Paranın zaman değeri, bugünkü bir doların sonraki bir dolardan daha değerli olduğu fikridir; çünkü bugünkü dolar yatırılıp faiz kazanabilir.Yatırım ve kişisel finans
- Pasif yatırım10,3%Pasif yatırım, kazananları seçmeye ya da piyasayı zamanlamaya çalışmak yerine bir endeks fonuyla tüm piyasayı alıp elde tutmaktır.Yatırım ve kişisel finans
- PCE enflasyonu3,6%PCE enflasyonu, ABD hanehalklarının tükettiği her şeyin fiyatlarındaki artıştır ve PCE fiyat endeksiyle ölçülür; Fed'in 2%'lik hedefi bunu kullanır.Ekonomi
- Piyasa değeri$83,1 trnPiyasa değeri, borsanın bir şirketin tamamına biçtiği değerdir: hisse fiyatı çarpı hisse sayısı.Hisse senetleri ve piyasalar
- Piyasa değeri/defter değeri oranı (PD/DD)Piyasa değeri/defter değeri oranı (PD/DD), bir şirketin piyasa değerini defter değeriyle karşılaştırır: varlıklarının eksi borçlarının kayıtlardaki değeri.Hisse senetleri ve piyasalar
- Piyasa düzeltmesi14Piyasa düzeltmesi, hisse fiyatlarının yakın bir zirveden 10% ile 20% arası düşmesidir: bir düşüşten derin, ayı piyasasından sığ.Hisse senetleri ve piyasalar
- Piyasa yapıcıPiyasa yapıcı, bir hisseyi ya da başka bir menkul kıymeti her an almaya ve satmaya hazır olan, iki fiyat veren ve aradaki küçük farkı kazanan bir kuruluştur.Fonlar ve türev ürünler
- Piyasa zamanlaması$186.117Piyasa zamanlaması, fiyatların nereye gideceğine dair tahminlere dayanarak düşüşlerden kaçmak ve yükselişleri yakalamak için parayı piyasaya sokup çıkarmaktır.Yatırım ve kişisel finans
- Portföy5,6%Portföy, bir kişinin sahip olduğu hisse senedi, tahvil, fon ve nakit gibi tüm yatırımların, tek tek değil birlikte ele alınan bütünüdür.Yatırım ve kişisel finans
- Prime faiz oranı7,00%Prime faiz oranı, ABD bankalarının en güvenilir ticari müşterilerinden aldığı faizdir; kredi kartları ve birçok kredi buna göre fiyatlanır.Tahviller ve faizler
R
- Reel faiz oranı2,78%Reel faiz oranı, faiz oranından enflasyonun çıkarılmasıdır: paranızın fiyatlardan ne kadar hızlı büyüdüğü. Negatif olabilir.Tahviller ve faizler
- Reel getiri7,1%Reel getiri, bir yatırımın enflasyondan sonra kazandırdığıdır: kaç dolar daha fazla göstermesi değil, gerçekte ne kadar daha fazla şey satın alabildiği.Yatırım ve kişisel finans
- Reel GSYH$24,6 trnReel GSYH, bir ekonominin ürettiği her şeyin fiyat değişimleri çıkarılmış değeridir; üretimin gerçekten büyüyüp büyümediğini gösterir.Ekonomi
- RekabetRekabet, satıcıların aynı alıcılar için yarışmasıdır. Fiyatları maliyete doğru iter ve firmaları daha iyi ürünler yapmaya zorlar.Ekonomik fikirler
- Resesyon+2,1%Resesyon, ekonomik faaliyetin birkaç aydan uzun süren geniş çaplı düşüşüdür: insanlar daha az harcar, şirketler daha az üretir ve işler kaybolur.Ekonomi
- Rezerv para birimiRezerv para birimi, dünyadaki merkez bankalarının tasarruf olarak elinde tuttuğu, ticarette ve kredilerde kullandığı para birimidir. Başlıcası ABD dolarıdır.Para ve merkez bankaları
- Risk ve getiri11,3%Risk ve getiri birlikte yürür: zamanla daha çok kazandırabilen yatırımlar genelde daha çok dalgalanır ve yol boyunca daha çok kaybettirebilir.Yatırım ve kişisel finans
S
- Sabit ve değişken faiz$56.059Sabit faiz tüm kredi boyunca aynı kalır; değişken (ayarlanabilir) faiz bir piyasa faiziyle birlikte hareket eder, bu yüzden ödemeler artabilir veya azalabilir.Tahviller ve faizler
- Satoshi1.567Satoshi (sat), bitcoinin en küçük birimidir: bir coinin yüz milyonda biri, yani 0,00000001 BTC; adını bitcoinin yaratıcısından alır.Kripto
- Satım opsiyonu12%Satım opsiyonu, bir hisseyi veya başka bir varlığı belirli bir tarihe kadar belirli bir fiyattan (kullanım fiyatı) satma hakkıdır. Fiyat düşünce değer kazanır.Fonlar ve türev ürünler
- Satın alma gücü$50,17Satın alma gücü, bir miktar paranın ne kadar şey satın alabildiğidir. Fiyatlar yükselince her doların satın alma gücü düşer.Para ve merkez bankaları
- Satın alma gücü paritesi (SAGP)$435Satın alma gücü paritesi (SAGP), farklı ülkelerde paranın aldığı şeyi eşitleyen bir döviz kurudur; gelirleri ve ekonomileri adil karşılaştırmak için kullanılır.Ekonomi
- Sermaye kazancı vergisi$976 mlrSermaye kazancı vergisi, hisse senedi, fon ya da ev gibi bir varlığı aldığınızdan daha pahalıya sattığınızda elde ettiğiniz kâr üzerinden alınan vergidir.Yatırım ve kişisel finans
- Sharpe oranı0,62Sharpe oranı, risk birimi başına getiriyi ölçer: güvenli nakde göre ek getirinin, yatırımın ne kadar dalgalandığına bölünmesi.Yatırım ve kişisel finans
- Şirket tahvili5,92%Şirket tahvili, yatırımcıların bir şirkete verdiği borçtur: genellikle hükümet tahvillerinden daha yüksek sabit faiz öder ve parayı belirli bir tarihte geri öder.Tahviller ve faizler
- S&P 5007.723S&P 500, piyasa değeriyle ağırlıklandırılmış, yaklaşık 500 büyük ABD şirketinin endeksidir. ABD borsasının en çok izlenen göstergesidir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Stablecoin$244 mlrStablecoin, sabit bir fiyatı, genellikle $1'ı korumak için tasarlanmış kripto paradır; çoğu zaman ihraç edilen her coin karşılığında dolar ya da Hazine bonosu tutar.Kripto
- Stagflasyon7,9%Stagflasyon, yüksek enflasyonun durgun bir ekonomi ve artan işsizlikle birleştiği kötü karışımdır; 1970'lerdeki ABD gibi.Ekonomi
- Sürü davranışı596Sürü davranışı, insanların kendi başlarına karar vermek yerine kalabalığın yaptığını taklit etmesidir; bu da fiyatları, modaları ve paniği gerçeklerin haklı çıkardığının çok ötesine taşıyabilir.Ekonomik fikirler
- Sıfır kuponlu tahvil$601Sıfır kuponlu tahvil yol boyunca faiz ödemez. Nominal değerinden ucuza alırsınız ve vadede nominal değerin tamamını alırsınız.Tahviller ve faizler
T
- Tahvil5,15%Tahvil, bir devlete ya da şirkete verdiğiniz borçtur: size sabit oranda faiz öderler ve parayı belirli bir tarihte geri verirler.Tahviller ve faizler
- Tahvil getirisi5,15%Bir tahvilin getirisi, onu bugünkü fiyattan alıp sonuna kadar elde tutarsanız elde edeceğiniz yıllık kazançtır: faizi ve fiyattaki olası kâr ya da zarar dahil.Tahviller ve faizler
- Takas kuruluşuTakas kuruluşu her işlemin ortasına girer; her satıcıya karşı alıcı, her alıcıya karşı satıcı olur; böylece taraflardan biri çökse bile işlem tamamlanır.Fonlar ve türev ürünler
- Tasarruf paradoksu3,8%Tasarruf paradoksu: herkes aynı anda daha çok tasarruf etmeye çalışırsa, harcama düşer, gelirler düşer ve toplam tasarruf hiç artmayabilir.Ekonomik fikirler
- TekelTekel, tek bir satıcının olduğu piyasadır. Onu fiyat kırarak geçecek rakibi olmadığından, rekabetçi bir piyasanın isteyeceğinden daha fazla fiyat isteyip daha az satabilir.Ekonomik fikirler
- TemerrütTemerrüt, bir borçlunun faizi ya da krediyi söz verdiği gibi zamanında ödeyememesidir. Tahvil sahipleri için genellikle paranın yalnızca bir kısmını geri almak demektir.Tahviller ve faizler
- Temettü1,10%Temettü, bir şirketin kârından hissesine sahip olanlara nakit olarak ödenen paydır; genellikle her çeyrekte ödenir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Temettü aristokratı46Temettü aristokratı, temettüsünü üst üste en az 25 yıl her yıl artırmış bir şirkettir.Hisse senetleri ve piyasalar
- Temettü dağıtım oranı28%Temettü dağıtım oranı, bir şirketin kârının hissedarlarına temettü olarak dağıttığı bölümdür.Hisse senetleri ve piyasalar
- Temettü verimi1,10%Temettü verimi, bir hissenin yıllık temettülerinin hisse fiyatına bölünmesidir: temettülerden elde ettiğiniz nakit getiri, yüzde olarak.Hisse senetleri ve piyasalar
- Temettüsüz işlem tarihiTemettüsüz işlem tarihi, bir hissenin bir sonraki temettüsü olmadan işlem görmeye başladığı ilk gündür: o gün ya da sonrasında alırsanız bu ödeme satıcıya gider.Hisse senetleri ve piyasalar
- Teminat tamamlama çağrısı4Teminat tamamlama çağrısı, borçla alınan bir yatırım çok düştüğünde aracı kurumun daha fazla nakit istemesidir. Ödeyemezseniz aracı kurum yatırımı satar.Fonlar ve türev ürünler
- Ters getiri eğrisi+0,83Ters getiri eğrisi, kısa vadeli faizlerin uzun vadeli olanlardan yüksek olması durumudur; sık görülmeyen bu durum çoğu kez ABD resesyonlarından önce yaşanmıştır.Tahviller ve faizler
- TeşviklerTeşvik, insanları bir şeyi yapmaya daha yatkın ya da daha isteksiz hâle getiren ödül veya cezadır: bir prim, bir fiyat, bir para cezası ya da bir vergi.Ekonomik fikirler
- Ticaret dengesi$1,22 trnTicaret dengesi bir ülkenin ihracatı eksi ithalatıdır; yurt dışından sattığından fazlasını aldığında ticaret açığı verir.Ekonomi
- Ticari banka7,00%Ticari banka, sıradan bir bankadır: insanlardan ve işletmelerden mevduat alır, parayı kredi olarak verir ve aradaki farktan kazanır.Para ve merkez bankaları
- Toplam getiri$42.295Toplam getiri, bir yatırımın belirli bir sürede kazandığı her şeydir: fiyatındaki değişim artı ödediği temettüler ya da faiz, yüzde olarak.Hisse senetleri ve piyasalar
- Tüketici fiyat endeksi (CPI)3,7%Tüketici fiyat endeksi (CPI), hanehalklarının satın aldığı mal ve hizmet sepetinin fiyatlarını izler; bir yıllık değişimi enflasyon oranıdır.Ekonomi
- Türev ürünlerTürev ürün, değeri hisse, petrol, bir para birimi veya faiz oranı gibi başka bir şeyin fiyatından gelen bir sözleşmedir.Fonlar ve türev ürünler
U
V
- Vade4,32%Bir tahvilin vadesi, borçlunun nominal değeri geri ödediği ve tahvilin sona erdiği tarihtir; aynı zamanda o tarihe kadar kalan süredir.Tahviller ve faizler
- Vadeli işlemler$89,62Vadeli işlem sözleşmesi, borsada işlem gören, belirli bir miktarda bir şeyi belirli bir gelecek tarihte bugün kararlaştırılan fiyattan alma veya satma sözüdür.Fonlar ve türev ürünler
- Varlık dağılımı7,1%Varlık dağılımı, paranızı hisse senedi, tahvil ve nakit gibi yatırım türleri arasında nasıl böldüğünüzdür. Bir portföyün davranışının büyük kısmını belirler.Yatırım ve kişisel finans
- Verimlilik+2,1%Verimlilik, çalışılan saat başına ne kadar üretildiğidir; büyümesi, ücretlerin ve yaşam standartlarının zamanla yükselmesini sağlayan şeydir.Ekonomi
- VIX (volatilite endeksi)VIX, borsanın önümüzdeki 30 günde S&P 500'ün ne kadar oynayacağını beklediğini gösteren bir endekstir ve opsiyon fiyatlarından hesaplanır. Yüksek olması korku demektir.Fonlar ve türev ürünler
- Volatilite9,0%Volatilite, bir fiyatın ne kadar ve ne kadar hızlı inip çıktığını ölçer. Dalgalanmalar büyüdükçe volatilite ve genellikle risk de artar.Hisse senetleri ve piyasalar
Y
- Yaratıcı yıkım109Yaratıcı yıkım, yeni ürünlerin, firmaların ve teknolojilerin eskilerin yerini almasıdır: ekonomi, öncekini yıkarak büyür.Ekonomik fikirler
- Yaşam maliyeti$2,32Yaşam maliyeti, bir hanehalkının ihtiyaç duyduğu şeyleri almak için gereken para tutarıdır: konut, gıda, ulaşım, enerji ve geri kalanı.Ekonomi
- Yatırım fonu15,1%Yatırım fonu, birçok kişinin parasını havuzlayıp hisse senetlerine, tahvillere ya da ikisine yatırır; her yatırımcı, günde bir kez fiyatlanan fon paylarına sahip olur.Fonlar ve türev ürünler
- Yatırım yapılabilir derece5,92%Yatırım yapılabilir derece, bir tahvilin en yüksek dört kredi notundan birine, yani BBB− veya daha iyisine (Moody’s’te Baa3) sahip olduğu ve temerrüt riskinin düşük sayıldığı anlamına gelir.Tahviller ve faizler
- Yeniden dengeleme99%Yeniden dengeleme, büyüyenin bir kısmını satıp geride kalanı alarak portföyü hedef dağılımına geri getirmektir.Yatırım ve kişisel finans
- Yumuşak iniş5,33%Yumuşak iniş, bir merkez bankasının aşırı ısınan ekonomiyi resesyona yol açmadan enflasyonu düşürecek kadar yavaşlatmasıdır.Ekonomi
Z
#
- 60/40 portföy7,9%60/40 portföyde paranın 60% kadarı hisselerde, 40% kadarı tahvillerde durur: büyüme ile istikrarın klasik dengeli karışımı.Yatırım ve kişisel finans
- 72 kuralı7,7 yıl72 kuralı, bileşik büyüme için bir kestirme yoldur: parayı ikiye katlamak için gereken yılı yaklaşık bulmak üzere 72'yi yıllık orana bölersiniz.Yatırım ve kişisel finans
Eşleşen terim yok. Daha kısa bir sözcük ya da başka bir kategori deneyin.
Bu sözlük nasıl çalışır
- Önce sade sözcükler, sonra bir kademe daha derin, ardından gerçek rakamlı bir örnek.
- Terim sayfalarındaki rakamlar (enflasyon, faizler, GSYH, hisse fiyatları) her gece uzun veri serilerinden yeniden hesaplanır.
- Açıklar; tavsiye vermez. Buradaki hiçbir şey yatırım tavsiyesi değildir.