Sözlük · Ekonomik fikirler
Marjinal fayda
Marjinal fayda, bir birim daha almaktan gelen ek tatmindir. Genellikle azalır: ilk pizza dilimi harikadır, beşincisi çok daha az.
Diğer adı: azalan marjinal fayda, azalan marjinal fayda yasası, fayda, elmas–su paradoksu
Sade bir dille
Açlıktan ölüyorsunuz ve bir dilim pizza alıyorsunuz: harika. İkinci dilim hâlâ çok iyi. Dördüncüde yalnızca önünüzde olduğu için yiyorsunuz, beşincisi ise midenizi bulandırır. Her ek dilim bir öncekinden daha az keyif katar. Bir tane daha yemenin getirdiği ek keyif onun marjinal faydasıdır.
Marjinal "bir tane daha" demektir. İktisatçılar şeylerin toplam değerinden çok bir sonrakinin değerine bakar, çünkü her seçim onunla ilgilidir: bir gömlek daha, bir saat daha çalışma, bir dilim daha.
Ek keyfin genellikle azalmasına azalan marjinal fayda yasası denir. İnsanların parasını aynı şeyden 30 tane almak yerine birçok şeye yaymasını açıklar.
Örnek
Elmas–su paradoksu
Su yaşam için şarttır ve ucuzdur; elmaslar hayatta kalmak için işe yaramaz ve pahalıdır. Adam Smith bunu şaşırtıcı buldu. Marjinal fayda bunu çözer.
- Su boldur, bu yüzden bir bardak daha suyun değeri küçüktür: ihtiyacınız olan her şeye zaten sahipsiniz.
- Elmaslar nadirdir, bu yüzden bir elmas isteyen biri için bir elmas daha değerlidir.
- Fiyatlar, hepsinin toplam değerini değil, bir sonraki birimin değerini izler.
- Çölde susuz kalırsanız sıra tersine döner: bir bardak su için elmasınızı verirdiniz.
Toplam değer ile marjinal değer farklı şeylerdir ve fiyatlar marjinal olanı izler.
Bir kademe daha derin
Fikri 1870'lerin başında birbirinden bağımsız olarak üç kişi buldu: William Stanley Jevons, Carl Menger ve Léon Walras. İktisatta marjinal devrim denen şey böyle başladı.
Talep eğrilerinin neden aşağı eğimli olduğunun bir nedenidir (arz ve talep bölümüne bakın): insanlar bir şeyden ancak fiyat, her ek birimin daha düşük değerine uyacak kadar düşerse daha fazla alır. Ayrıca ek $1.000'ın yoksul bir aile için zengin bir aileden daha çok anlam taşıdığı savının da temelindedir.
Çoğu insanın riski neden sevmediğinin klasik açıklamasıdır: her ek dolar daha az mutluluk katıyorsa, $1.000 kaybetmek $1.000 kazanmanın yardımından daha çok acıtır. Davranışsal iktisatçılar sonradan insanların kayıplardan bunun öngördüğünden bile daha çok nefret ettiğini buldu: bkz. kayıptan kaçınma.
Neden önemli
İnsanların nasıl harcadığını açıklar: her şeyden biraz, her birine harcanan son dolar yaklaşık aynı tatmini getirene kadar.
Elmas–su paradoksu gibi tersine görünen fiyatları açıklar.
Çoğu insanın neden riski sevmediğini ve sigortanın neden ödemeye değer olabileceğini açıklar.
Yaygın bir yanılgı
Efsane: Daha yararlı olan şey her zaman daha pahalıya mal olmalıdır.
Gerçek: Fiyatlar bir sonraki birimin değerine bağlıdır; o da hâlihazırda ne kadar olduğuna bağlıdır. Su elmastan daha yararlıdır, ama o kadar çoktur ki bir bardak daha çok az değer taşır.
İnsanların sorduğu sorular
Azalan marjinal fayda yasası nedir?
Bir şeyin her ek biriminin bir öncekinden daha az tatmin kattığı kuralı: susadığınızda ilk bardak su harikadır, onuncusu değil.
Marjinal faydaya bir örnek nedir?
İlk spor ayakkabınız hayatınızı değiştirebilir; beşincisi çok daha az katar. Sınırsız yemek büfeleri bu yüzden işler: üçüncü tabak çoğu insan için o kadar az değerlidir ki restoran ondan pek zarar etmez.
Marjinal fayda negatif olabilir mi?
Evet: zaten tokken bir dilim pizza daha kendinizi daha kötü hissettirebilir. Durmanız gereken nokta budur.
BigCapital'de devamını okuyun
Rakamlar hakkında
- Bu sayfa bir terimi açıklar. Yatırım tavsiyesi değildir.