Sözlük · Tahviller ve faizler
Enflasyona endeksli tahviller (TIPS)
Enflasyona endeksli tahviller, anaparalarını tüketici fiyatlarıyla birlikte artırır; böylece faizleri ve geri ödemeleri satın alma gücünü korur. ABD’de bunlara TIPS denir.
Diğer adı: TIPS, Hazine enflasyona endeksli tahvil, enflasyona endeksli tahviller, endekse bağlı tahviller, linkers
Eki 2026. Sıradan 10 yıllık Hazine: 5,13%.
İkisinin de aynı ödeme yaptığı enflasyon oranı: 5,13% − 2,78%.
Sade bir dille
Sıradan bir tahvil sabit dolar vaat eder: 10 yıl sonra $1.000 geri, o zaman $1.000 ne alırsa alsın. Enflasyon yüksek seyrederse paranızı geri alırsınız ama daha az şey alır. Enflasyona endeksli tahviller bunu çözer: anaparaları tüketici fiyatlarıyla birlikte büyür.
ABD Hazinesi bunları 1997’den beri TIPS adıyla, yani Treasury Inflation-Protected Securities olarak satıyor. Fiyatlar bir yılda 3% artarsa, $1.000’lik TIPS $1.030 anapara olur ve sabit faiz oranı bu büyük tutar üzerinden ödenir. Vadede enflasyona göre düzeltilmiş anaparayı geri alırsınız.
Getirileri bir reel faiz oranıdır: enflasyonun üzerine kazandığınız. 10 yıllık bir TIPS Eki 2026 itibarıyla 2,78% getiri sağladı; sıradan 10 yıllık Hazine tahvilinde bu 5,13% idi.
Örnek
3% enflasyonlu üç yılda bir TIPS
Gerçek TIPS’ler altı ayda bir faiz öder; tam yıllar hesabı basit tutar.
- 1% kuponlu $1.000’lik bir TIPS alıyorsunuz.
- 1. yıl: fiyatlar 3% artar, anapara $1.030 olur ve faiz 1% × $1.030 = $10,30 olur.
- 2. yıl: anapara $1.060,90, faiz $10,61. 3. yıl: anapara $1.092,73, faiz $10,93.
- Vadede $1.092,73 alırsınız: üç yıl önceki $1.000’inizin satın alma gücü, artı yılda 1%.
İlk TIPS’lerin satıldığı Ocak 1997’den bu yana ABD tüketici fiyatları 112% arttı: $1.000’lik TIPS anaparası Eki 2026 itibarıyla yaklaşık $2.121 olurdu.
Bir kademe daha derin
Anapara, ABD tüketici fiyat endeksini (CPI-U, mevsimsellikten arındırılmamış) yaklaşık üç ay gecikmeyle izler. Fiyatlar düşerse anapara küçülür, ama vadede asla ilk nominal değerden azını almazsınız.
TIPS ile sıradan Hazine tahvillerini karşılaştırmak, yatırımcıların enflasyonun ne olacağını düşündüğünü gösterir. İki 10 yıllık getiri arasındaki fark, yani başabaş enflasyon oranı, Eki 2026 itibarıyla 2,35% idi. Enflasyon ortalama bundan yüksek olursa TIPS daha iyi, düşük olursa sıradan Hazine tahvilleri daha iyi sonuç vermiş olur.
TIPS enflasyona karşı korur, reel faizlerin yükselmesine karşı değil. 2021’de 10 yıllık TIPS getirisi sıfırın altındaydı, yani alıcılar korunma için ödeme yaptı; reel getiriler 2022’de fırlayınca TIPS fiyatları sert düştü. 2003 yılından beri en düşük aylık 10 yıllık TIPS getirisi, Ağu 2021 döneminde −1,07% oldu.
2003’ten beri sıradan ve enflasyona endeksli 10 yıllık Hazine tahvilleri
Genellikle sıradan 10 yıllık getiri üstteki çizgidir; TIPS getirisi enflasyonun üzerine gelir. Aralarındaki fark yatırımcıların beklediği enflasyon oranıdır: açıldığında daha çok enflasyon beklerler.
Grafiğin arkasındaki rakamlar
| Tarih | 10 yıllık TIPS (reel getiri) | Sıradan 10 yıllık Hazine |
|---|---|---|
| Oca 2003 | 2,3% | 4,0% |
| Ara 2010 | 1,0% | 3,3% |
| Ara 2020 | −1,0% | 0,9% |
| Ara 2022 | 1,4% | 3,6% |
| Ara 2023 | 1,8% | 4,0% |
| Ara 2024 | 2,1% | 4,4% |
| Ara 2025 | 1,9% | 4,1% |
| Eki 2026 | 2,8% | 5,1% |
Neden önemli
Satın alma gücünüzü korumayı vaat eden tek tahvillerdir: enflasyondan endişe eden tasarruf sahipleri için asıl nokta budur.
Getirileri piyasanın reel faiz oranıdır; merkez bankalarının ve iktisatçıların yakından izlediği bir rakamdır.
Başabaş oranı, enflasyon için canlı, piyasa temelli bir tahmin verir.
Yaygın bir yanılgı
Efsane: TIPS para kaybedemez.
Gerçek: Vadeye kadar tutulursa, en az ilk anaparayı artı enflasyon düzeltmelerini geri öderler. Erken satılırsa, 2022’de olduğu gibi reel getiriler yükselince değer kaybedebilirler. Enflasyon başabaş oranından düşük çıkarsa, sıradan Hazine tahvilleri daha çok ödemiş olurdu.
İnsanların sorduğu sorular
TIPS ile I bond arasındaki fark nedir?
İkisi de enflasyona karşı korur, ama I bond’lar tasarruf tahvilleridir: yalnızca Hazine’den, yıllık bir sınıra kadar alınır, hiç alınıp satılmaz ve değerleri asla düşmez. TIPS piyasada işlem görür, yıllık sınırı yoktur ve fiyatı her gün oynar.
TIPS vergilendirilir mi?
Evet. Faiz ve anaparadaki her yılın enflasyon artışı, anaparayı yalnızca vadede almanıza rağmen, olduğu yıl federal hükümetçe vergilendirilir. Diğer Hazine tahvilleri gibi eyalet ve yerel gelir vergisinden muaftır.
Başabaş enflasyon nedir?
Aynı vadeli sıradan Hazine getirisi eksi TIPS getirisi: ikisinin de aynı ödeme yapacağı enflasyon oranı. 10 yıl için bu, Eki 2026 itibarıyla 2,35% idi.
BigCapital'de devamını okuyun
Rakamlar hakkında
- Bu sayfadaki rakamlar her gece verilerden yeniden hesaplanır; kaynaklar sayfanın sonunda listelenmiştir.
- US recessions (NBER business cycle dates): National Bureau of Economic Research (NBER), Business Cycle Dating Committee: US Business Cycle Expansions and Contractions.
- Consumer price index, all items (CPI-U), not seasonally adjusted: U.S. Bureau of Labor Statistics, Consumer Price Index, series CPIAUCNS; retrieved from FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis.
- 10-year inflation-protected Treasury (TIPS) yield: Board of Governors of the Federal Reserve System, H.15 Selected Interest Rates, series FII10; retrieved from FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis.
- US Treasury par yield curve rates: U.S. Department of the Treasury, Daily Treasury Par Yield Curve Rates (Interest Rate Statistics).
- S&P Composite (price, dividends, earnings, CAPE), US consumer prices and the 10-year Treasury rate: Robert J. Shiller, Online Data (shillerdata.com).
- Anapara örneği, Hazine’nin uyguladığı üç aylık gecikme olmadan, mevsimsellikten arındırılmamış CPI-U kullanır.
- Bu sayfa bir terimi açıklar. Yatırım tavsiyesi değildir.