BigCapital beta

Sözlük · Kripto

DeFi

DeFi (merkeziyetsiz finans), borç verme, borç alma ve işlem yapmanın bankalar ve aracı kurumlar yerine bir blok zincirindeki akıllı sözleşmelerle yapılması demektir.

Diğer adı: merkeziyetsiz finans, DeFi protokolü, yield farming, likidite havuzu

Canlı rakamlar, her gece güncellenir

En büyük iki stablecoin'deki dolar
$244 mlr

USDT ve USDC, 14 Kasım 2026: birçok DeFi uygulamasının borç verdiği ve işlem yaptığı dijital dolarlar.

Sade bir dille

Banka her şeyin ortasında durur: mevduat alır, kredi verir ve faizleri belirler. DeFi ortadakini akıllı sözleşmelerle değiştirir. Borç verenler bir havuza coin koyar, borçlananlar ondan kredi alır; faiz oranını arz ve talebe göre kod belirler ve defterleri o tutar, ortada bir kredi memuru yoktur.

Kripto cüzdanı olan herkes, hesap açmadan, günün her saatinde kullanabilir. İşlem yapmak için de aynısı geçerli: merkeziyetsiz bir borsada, fiyatı bir formülün belirlediği, başkalarının coin'lerinden oluşan bir havuzla coin takas edersiniz.

DeFi'nin çoğu Ethereum ve benzeri blok zincirlerinde çalışır ve içindeki paranın büyük kısmı stablecoin'lerdir. En büyük ikisi 14 Kasım 2026 tarihinde yaklaşık $244 mlr değerindeydi.

Örnek

Ether karşılığında borçlanmak

  1. Elinizde her biri diyelim $3.000 değerinde 2 ETH var: toplam $6.000. Satmadan dolar istiyorsunuz.
  2. 2 ETH'i teminat olarak bir borç verme sözleşmesine kilitlersiniz. Borç, teminat değerinin 80% düzeyine ulaşırsa sözleşme sizi tasfiye eder; güvende kalmak için yarısı kadar, yani $3.000 tutarında bir stablecoin borç alırsınız.
  3. Ether $1.875 seviyesine düşerse teminatınız $3.750 eder ve $3.000 bunun tam 80% oranındadır. Sözleşme, borç verenlere geri ödemek için etherinizin bir kısmını otomatik olarak satar; üstüne bir de ceza keser.
  4. Teminat tamamlama çağrısı yok, telefon yok: fiyat akışı öyle dediği anda, gece ya da gündüz satış gerçekleşir.

DeFi kredileri neredeyse her zaman fazla teminatlıdır: aldığınızdan fazlasını kilitlersiniz, çünkü sözleşme kalan kısım için peşinizden koşamaz.

Bir kademe daha derin

DeFi, 2020'deki “DeFi yazı”nda hızla büyüdü; uygulamalar borç verme ve alım satım karşılığında kendi yeni token'larını ödül olarak dağıtmaya başlamıştı. Buna getiri çiftçiliği (yield farming) denir. Yüksek getirilerin bir kısmı gerçek borçlulardan değil, yeni basılmış bu token'lardan geliyordu; token fiyatları düşünce getiriler de eridi.

Riskleri, eski risklerin yeni sürümleri: sözleşmelerdeki hatalar (hack'ler milyarlarca dolar götürdü), manipüle edilebilen fiyat akışları, havuzlara ani hücumlar ve değerini dolara sabitleyemeyen stablecoin'ler. Mevduat sigortası yok ve çoğu zaman dava edecek kimse de yok.

Destekçiler, herkesin denetleyebileceği açık ve programlanabilir bir finans görüyor; eleştirmenler ise faaliyetin büyük kısmını kripto yatırımcılarının borç alınmış coinlerle birbirine borç vermesi olarak görüyor. Düzenleyiciler, bankalar ve komisyoncular için yazılmış kuralların buraya nasıl uygulanacağını hâlâ çözmeye çalışıyor.

Neden önemli

Kodun kurumun yerini tuttuğu bir finansın nasıl göründüğünü gösterir: her zaman açık, herkese açık ve her işlem herkese görünür.

Kripto dünyasındaki borç paranın büyük kısmı burada durur; bu yüzden DeFi tasfiyeleri kripto çöküşlerini daha hızlı ve daha derin hâle getirebilir.

Başarısızlıkları eski dersleri tekrarlar: kaldıraç, hücumlar ve fazla vaat edilen getiriler blok zincirinde de aynı şekilde işler.

Yaygın bir yanılgı

Efsane: DeFi getirileri bedava para: yıllık 20%, aradan kesinti yapan banka da yok.

Gerçek: Yüksek getiri bir yerden gelir: kaldıraç için ödeme yapan borçlular, yeni basılan ödül token'ları ya da taşımanız karşılığında size ödenen riskler. Hazine bonolarının ödediğinden çok yüksek bir getiri, bir riskin bedelidir.

İnsanların sorduğu sorular

Borçlular anonimse DeFi'de borç verenler parasını nasıl geri alır?

Teminat sayesinde: borçlular aldıklarından fazla değeri kilitler, kredi riskli hâle gelirse sözleşme teminatı otomatik olarak satar.

Likidite havuzu nedir?

İki coini, örneğin ether ve bir stablecoin'i tutan ve herkesin karşısında işlem yapabileceği bir akıllı sözleşme. İçine coin yatıranlar işlem ücretlerinden pay alır ve fiyatların kendi aleyhine hareket etme riskini taşır.

DeFi yasal mı?

Kullanmak çoğu yerde yasaldır, ama kurallar henüz oturmamıştır ve birkaç ülkedeki düzenleyiciler DeFi projelerine karşı harekete geçti. Kazançlar diğer kripto kazançları gibi vergilendirilir.

BigCapital'de devamını okuyun

Rakamlar hakkında

  • Bu sayfadaki rakamlar her gece verilerden yeniden hesaplanır; kaynaklar sayfanın sonunda listelenmiştir.
  • USD Coin (USDC) market capitalization: Coin Metrics Community Network Data, metric CapMrktEstUSD. License: CC BY-NC 4.0.
  • Tether (USDT) market capitalization: Coin Metrics Community Network Data, metric CapMrktEstUSD. License: CC BY-NC 4.0.
  • Kripto verileri: Coin Metrics Community Network Data, CC BY-NC 4.0 lisansıyla kullanılmıştır.
  • Bu sayfa bir terimi açıklar. Yatırım tavsiyesi değildir.

Dil

EnglishBahasa IndonesiaDeutschEspañolFrançaisItalianoNederlandsPolskiPortuguêsTürkçeРусскийУкраїнська日本語한국어简体中文