Makale · Faizler ve borç
Merkez bankaları nasıl çalışır ve politika faizi ne yapar
Bir merkez bankası ekonomiyi tek bir kısa vadeli faiz oranıyla, yani politika faiziyle yönlendirir. BIS verilerindeki 38 merkez bankasında bu oran bugün Switzerland: 0% ile Türkiye: 36% arasında değişiyor; Fed'in faizi 3,88%. Fed faizi en son 2022–23 döneminde artırdığında Hazine bonosu faizi artışın 96% kadarını, konut kredisi faizleri 66% kadarını izledi; işsizlik, yükselmeye başlamadan önce 13 ay boyunca düşmeye devam etti.
12 Kasım 2026 itibarıyla efektif federal fon faizi; hedef aralığı 3,75–4,00%
Türkiye; BIS verilerindeki 38 merkez bankası arasında
Switzerland; medyan merkez bankası: 4,25%
merkez bankası; bunların 27 tanesi yalnızca Eylül 2022 döneminde faiz artırdı
ekonomi; en derin −0,75%, en uzun süre Denmark (9,8 yıl)
Politika faizi nedir
Merkez bankası bankaların bankasıdır. Ticari bankalar atıl nakitlerini rezerv olarak onda tutar, nakit sıkıştığında ondan borç alır. Bu rezervlere ödediği ve bu kredilere uyguladığı faiz, tüm bankacılık sistemi için gecelik paranın fiyatını belirler: hiçbir banka bir diğerine merkez bankasının ödeyeceğinden çok daha düşük faizle borç vermez, merkez bankasının uygulayacağından çok daha yüksek faizle de borç almaz. Bu fiyata politika faizi denir.
Her merkez bankası ona kendi adını verir: ABD'de federal fon faizi, euro bölgesinde mevduat imkânı faizi, Birleşik Krallık'ta Bank Rate, Rusya'da anahtar faiz, Brezilya'da Selic, Avustralya'da nakit faizi. Fed çeyrek puan genişliğinde bir aralık belirler; bu aralık 10 Kasım 2026 tarihinde 3,75–4,00% idi, bankaların gerçekte işlem yaptığı faiz ise 12 Kasım 2026 tarihinde 3,88% oldu. Bir yıl önce aralığın orta noktası aynıydı: 3,875%.
Hemen hemen tüm diğer faizler, doğrudan ya da bir sonraki adımın nerede olacağına dair beklentiler üzerinden politika faizine göre fiyatlanır: bankaların mevduata ödedikleri, kredilere uyguladıkları, yatırımcıların kısa vadeli devlet borcu için istedikleri. Faizi artırırsanız borçlanma pahalanır, tasarruf daha kazançlı hâle gelir; aylar içinde bu harcamaları, işe alımı ve fiyat artışlarını soğutur. Faizi indirirseniz tersi olur. Bir merkez bankası iş basamaz, fiyat dondurmaz; yalnızca paranın maliyetini değiştirebilir ve beklemek zorundadır.
Politika faizinden kredinize: zincir
İşte Fed'in son faiz artırım döngüsünde, 2022–23 döneminde zincirin işleyişi. Federal fon faizi Mart 2022 döneminde 0,20% seviyesinden Ağustos 2023 döneminde 5,33% seviyesine çıktı: +5,13 puan. Her kart zincirin bir halkasını döngünün başlangıcından dönüm noktasına kadar izler ve şu an nerede durduğunu gösterir; küçük çizgi, 2019 sonrasındaki aylık verileridir.
- 1Merkez bankası politika faizini belirlerFederal fon faizi3,88%
0,20% → zirvede 5,33% (Ağu 2023)son: 12 Kas 2026
- 2Para piyasaları izler3 aylık Hazine bonosu4,05%
0,44% → zirvede 5,34%: +4,90 puan, Fed'in artışının 96% kadarıson: Eki 2026
- 3Bankalar kredi faizlerini yeniden belirlerPrime faizi (ticari krediler, kredi limitleri)7,00%
3,37% → zirvede 8,50%: +5,13 puan, Fed'in artışının 100% kadarıson: Eki 2026
Konut kredisi faizi (FHFA)6,20%3,90% → zirvede 7,30%: +3,40 puan, Fed'in artışının 66% kadarıson: Ara 2025
Yeni araç kredisi, 48 ay7,47%4,87% → zirvede 8,65%: +3,78 puan, Fed'in artışının 74% kadarıson: Ağu 2026
Kredi kartları21,19%14,56% → zirvede 21,59%: +7,03 puan, Fed'in artışının 137% kadarıson: Ağu 2026
- 4Borçlanma ve inşaat yavaşlarYeni konut inşaatı (yıllık)1,22 mn
1,7 mn → dip noktada 1,27 mn, 28 ay sonra (−25%)son: Eyl 2026
- 5İstihdam ve fiyatlar tepki verirİşsizlik oranı4,1%
3,7% → dip noktada 3,4%, 13 ay sonrason: Eki 2026
Enflasyon (CPI, 12 aylık)3,7%8,6% → zirvede 9,0%, 3 ay sonra · PCE fiyatları şu an 3,6%, Fed'in hedefi 2%son: Eyl 2026
Para piyasası neredeyse birebir hareket etti: 3 aylık Hazine bonosu faizi 4,90 puan yükseldi; bu, Fed'in artışının 96% kadarı. ABD'nin büyük bankalarının Fed faizine bağladığı prime faizi 5,13 puan yükseldi. Gecelik faizden çok uzun vadeli tahvil getirilerini izleyen konut kredisi faizleri 3,40 puan yükseldi: Fed'in artışının 66% kadarı. Araç kredileri 3,78 puan (74%), kredi kartı faizleri 7,03 puan (137%) yükseldi.
Kredilere büyük ölçüde bağımlı bir harcama türü olan yeni konut inşaatı, döngünün başlamasından 28 ay sonra, Tem 2024 döneminde yıllık 1,7 mn seviyesinden 1,27 mn seviyesine geriledi (−25%). İşsizlik yükselmeye başlamadan önce 13 ay boyunca düşmeye devam etti ve Nis 2023 döneminde 3,4% seviyesine kadar indi; Eki 2026 döneminde 4,1% oldu. Döngü başladığında zaten 8,6% olan enflasyon, 3 ay sonra, Haz 2022 döneminde 9,0% ile zirve yaptı ve Eyl 2026 döneminde 3,7% oldu.
Ne kadar sürer: 1954 sonrasındaki her faiz artırım döngüsü
Tek bir döngü bir anekdottur. Aşağıda federal fon faizinin Kasım 1954 sonrasındaki 15 faiz artırım döngüsünün tamamı, her birinin başladığı aya göre hizalanmış olarak yer alıyor. Kısa vadeli faizler hemen izliyor: 3 aylık bono faizi medyan olarak Fed faizinin 89% kadar, prime faizi 90% kadar yükseldi. Konut kredisi faizleri daha az hareket etti, medyan 40% (1973 döneminde başlayan verileriyle 9 döngü). Sonra yavaş halkalar geliyor: yeni konut inşaatı bir döngünün başlamasından medyan 27 ay sonra, işsizlik 25 ay sonra dibe vurdu, enflasyon ise 28 ay sonra zirve yaptı.
İktisatçılar buna “uzun ve değişken gecikmeler” der; değişken olan kısım ise yayılımdır: işsizliğin dibi başlangıçtan 5 ile 48 ay sonra arasında, enflasyonun zirvesi ise 0 ile 36 ay sonra arasında geldi. Bunlar faiz artırımlarını izleyenlerdir, artırımların bunlara yol açtığının kanıtı değildir. Petrol şokları, savaşlar, bir pandemi ve Fed'i en başta faiz artırmaya iten her şey aynı yıllarda yan yana duruyor.
15 döngü tablo olarak
| Faiz artırım döngüsü | Fed'in artışı | Bono, pay | Prime, pay | Konut kredisi, pay | Konut dibi, ay | İşsizlik dibi, ay | Enflasyon zirvesi, ay |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1954–57Kas 1954 | +2,67 puan | 99% | 56% | — | — | 28−1,6 puan | 29+4,0 puan |
| 1958–59Tem 1958 | +3,32 puan | 108% | 45% | — | — | 19−2,7 puan | 00,0 puan |
| 1961–66Tem 1961 | +4,59 puan | 68% | 33% | — | 18−7% | 48−2,6 puan | 29+0,4 puan |
| 1967–69Eki 1967 | +5,31 puan | 62% | 56% | — | 27−27% | 11−0,6 puan | 28+3,8 puan |
| 1971Mar 1971 | +1,86 puan | 109% | 30% | — | 47−53% | 31−1,4 puan | 36+5,7 puan |
| 1972–74Şub 1972 | +9,62 puan | 60% | 75% | — | 36−62% | 20−1,1 puan | 33+8,4 puan |
| 1977–80Nis 1977 | +12,88 puan | 85% | 109% | 40% | 37−51% | 25−1,6 puan | 35+7,6 puan |
| 1980Tem 1980 | +10,07 puan | 82% | 90% | 35% | 16−34% | 5−0,6 puan | 00,0 puan |
| 1983–84May 1983 | +3,01 puan | 76% | 83% | 4% | 15−11% | 47−3,8 puan | 10+1,5 puan |
| 1987–89Şub 1987 | +3,75 puan | 86% | 107% | 35% | 47−55% | 25−1,6 puan | 27+3,4 puan |
| 1994–95Oca 1994 | +3,00 puan | 93% | 100% | 45% | 14−2% | 46−2,0 puan | 35+0,9 puan |
| 1999–2000Haz 1999 | +1,78 puan | 90% | 98% | 53% | 13−6% | 10−0,5 puan | 9+1,8 puan |
| 2004–06Haz 2004 | +4,23 puan | 89% | 100% | 20% | 47−47% | 28−1,2 puan | 15+1,6 puan |
| 2015–18Ara 2015 | +2,18 puan | 100% | 98% | 48% | 9−7% | 45−1,5 puan | 31+2,2 puan |
| 2022–23Mar 2022 | +5,13 puan | 96% | 100% | 66% | 28−25% | 13−0,3 puan | 3+0,4 puan |
| Medyan | 89% | 90% | 40% | 27 | 25 | 28 |
Pay: bir faizin 0. aydan döngünün bitiminden 12 ay sonrasına kadarki en yüksek noktasına kadar artışının, federal fon faizinin zirvesine kadarki artışına bölünmesi. Ay: 0. aydan, 4 yıl içindeki en düşük yeni konut inşaatına ve işsizliğe, 3 yıl içindeki en yüksek 12 aylık enflasyona kadar; her birinin altında değişim. Çizgi: veri yok ya da pencere en son ayı aşıyor.
Dünyada politika faizleri
Merkez bankalarının kendi bankası olan Uluslararası Takas Bankası (BIS), 38 merkez bankasının politika faizlerini derliyor. Verilerinin son gününde en yüksek oran 36% ile Türkiye oldu; ardından Russia (14%) ve Brazil (13,75%) geldi. En düşük oran 0% ile Switzerland ekonomisinde. Medyan merkez bankası 4,25% uyguluyor.
Geçen yıl içinde 14 merkez bankası faizi artırdı, 11 faizi indirdi, 13 faizi olduğu yerde bıraktı. Faizler neden bu kadar farklı? Çoğunlukla enflasyon yüzünden: fiyat artışlarını yavaşlatmak için bir merkez bankasının faizini mücadele ettiği enflasyonun üzerinde tutması gerekir, enflasyon ise ülkeden ülkeye çok farklıdır (aşağıdaki hedeflere bakın).
Tüm 38 faiz tablo olarak
| # | Ekonomi | Güncel politika faizi | Bir yıl önce | Değişim |
|---|---|---|---|---|
| 1 | TürkiyeCentral Bank of the Republic of Turkey | 36%6 Kas 2026 | 39,5% | −3,50 puan |
| 2 | RussiaBank of Russia | 14%10 Kas 2026 | 16,5% | −2,50 puan |
| 3 | BrazilCentral Bank of Brazil | 13,75%10 Kas 2026 | 15% | −1,25 puan |
| 4 | ColombiaCentral Bank of Colombia | 12,25%3 Kas 2026 | 9,25% | +3,00 puan |
| 5 | IcelandCentral Bank of Iceland | 8%10 Kas 2026 | 7,5% | +0,50 puan |
| 6 | South AfricaSouth African Reserve Bank | 7,25%10 Kas 2026 | 7% | +0,25 puan |
| 7 | RomaniaNational Bank of Romania | 6,5%10 Kas 2026 | 6,5% | 0,00 puan |
| 8 | MexicoBank of Mexico | 6,25%10 Kas 2026 | 7,25% | −1,00 puan |
| 9 | IndonesiaBank Indonesia | 5,75%6 Kas 2026 | 4,75% | +1,00 puan |
| 10 | SerbiaNational Bank of Serbia | 5,75%30 Eki 2026 | 5,75% | 0,00 puan |
| 11 | HungaryHungarian National Bank | 5,5%4 Kas 2026 | 6,5% | −1,00 puan |
| 12 | IndiaReserve Bank of India | 5,5%19 Eki 2026 | 5,5% | 0,00 puan |
| 13 | PhilippinesBangko Sentral ng Pilipinas | 5,5%6 Kas 2026 | 4,75% | +0,75 puan |
| 14 | AustraliaReserve Bank of Australia | 4,85%5 Kas 2026 | 3,6% | +1,25 puan |
| 15 | ChileCentral Bank of Chile | 4,5%10 Kas 2026 | 4,75% | −0,25 puan |
| 16 | NorwayNorges Bank | 4,5%5 Kas 2026 | 4% | +0,50 puan |
| 17 | Saudi ArabiaSaudi Arabian Monetary Authority | 4,5%29 Eki 2026 | 4,5% | 0,00 puan |
| 18 | Hong Kong SARHong Kong Monetary Authority | 4,25%4 Kas 2026 | 4,25% | 0,00 puan |
| 19 | North MacedoniaNational Bank of the Republic of Macedonia | 4,25%10 Kas 2026 | 5,35% | −1,10 puan |
| 20 | PeruCentral Reserve Bank of Peru | 4,25%9 Kas 2026 | 4,25% | 0,00 puan |
| 21 | CzechiaCzech National Bank | 4%9 Kas 2026 | 3,5% | +0,50 puan |
| 22 | United KingdomBank of England | 4%9 Kas 2026 | 4% | 0,00 puan |
| 23 | United StatesUS Federal Reserve System | 3,875%10 Kas 2026 | 3,875% | 0,00 puan |
| 24 | PolandNational Bank of Poland | 3,75%10 Kas 2026 | 4,25% | −0,50 puan |
| 25 | KuwaitCentral Bank of Kuwait | 3,5%10 Kas 2026 | 3,75% | −0,25 puan |
| 26 | IsraelBank of Israel | 3,25%31 Eki 2026 | 4,5% | −1,25 puan |
| 27 | ChinaPeople's Bank of China | 3%10 Kas 2026 | 3% | 0,00 puan |
| 28 | KoreaBank of Korea | 3%2 Kas 2026 | 2,5% | +0,50 puan |
| 29 | MalaysiaBank Negara Malaysia | 2,75%10 Kas 2026 | 2,75% | 0,00 puan |
| 30 | New ZealandReserve Bank of New Zealand | 2,75%6 Kas 2026 | 2,5% | +0,25 puan |
| 31 | CanadaBank of Canada | 2,5%9 Kas 2026 | 2,25% | +0,25 puan |
| 32 | Euro areaEuropean Central Bank | 2,5%10 Kas 2026 | 2% | +0,50 puan |
| 33 | MoroccoBank Al-Maghrib (Central Bank of Morocco) | 2,25%31 Ağu 2026 | 2,25% | 0,00 puan |
| 34 | DenmarkDanmarks Nationalbank | 2,1%10 Kas 2026 | 1,6% | +0,50 puan |
| 35 | SwedenSveriges Riksbank | 1,75%10 Kas 2026 | 1,75% | 0,00 puan |
| 36 | JapanBank of Japan | 1,25%10 Kas 2026 | 0,5% | +0,75 puan |
| 37 | ThailandBank of Thailand | 1%5 Kas 2026 | 1,5% | −0,50 puan |
| 38 | SwitzerlandSwiss National Bank | 0%10 Kas 2026 | 0% | 0,00 puan |
2021–2023: faiz artırım dalgası
Enflasyon pandemi sonrası sıçradığında merkez bankaları neredeyse aynı anda faiz artırdı: 38 bankadan 36 tanesi 2021 yılı Ocak ayı ile 2023 yılı Aralık ayı arasında en az bir kez faiz artırdı. Yalnızca Eylül 2022 döneminde bunların 27 tanesi aynı ayda faizini artırdı. Medyan banka, ilk artırımdan önceki son faizinden bu yıllardaki zirvesine kadar faizi 5,03 puan yükseltti.
Mart 2021 döneminde ilk harekete geçen bankalar: Türkiye, Russia, Brazil ve Denmark. İngiltere Merkez Bankası Ara 2021 döneminde, Fed Mar 2022 döneminde, ECB Tem 2022 döneminde, Japonya Merkez Bankası ise ancak Mar 2024 döneminde başladı. Japan ve China, 2021–2023 döneminde faizlerini hiç artırmadı.
Ardından dalga döndü: 2024 yılı Ocak ayından bu yana 38 bankadan 37 tanesi faizini en az bir kez indirdi.
Sıfırın altında: negatif faiz kulübü
Negatif politika faizi, bankaların geceliğine paralarını merkez bankasında tutmak için ona ödeme yaptığı anlamına gelir: parayı kredi olarak vermeleri için bir teşvik. Verilerdeki 5 ekonomi sıfırın altına indi: Denmark, euro bölgesi, Switzerland, Sweden ve Japan. İlk sırada Denmark vardı, Temmuz 2012 döneminde; sıfırın altından en son çıkan Japan oldu, sıfırın altındaki son ayı Şubat 2024.
En derin oran −0,75% oldu (Denmark ve Switzerland). Sıfırın altında en uzun süre kalan Denmark oldu: toplam 117 ay, yaklaşık 9,8 yıl. Eyl 2016 ile Ara 2019 arasında bunların 5 tanesi aynı anda sıfırın altındaydı.
| Ekonomi | Sıfırın altındaki ilk ay | Sıfırın altındaki son ay | Sıfırın altındaki ay sayısı | En düşük faiz |
|---|---|---|---|---|
| DenmarkDanmarks Nationalbank | Tem 2012 | Ağu 2022 | 117 | −0,75%Şub 2015 |
| Euro areaEuropean Central Bank | Haz 2014 | Haz 2022 | 97 | −0,5%Eyl 2019 |
| SwitzerlandSwiss National Bank | Ara 2014 | Ağu 2022 | 93 | −0,75%Oca 2015 |
| SwedenSveriges Riksbank | Şub 2015 | Ara 2019 | 59 | −0,5%Şub 2016 |
| JapanBank of Japan | Eyl 2016 | Şub 2024 | 90 | −0,1%Eyl 2016 |
Merkez bankaları neyi hedefler
Çoğu merkez bankasına yasayla ya da hükümetleri tarafından fiyatları istikrarlı tutmaları söylenir ve çoğu bunu bir sayı olarak açıkça belirtir. Federal Reserve, European Central Bank, Bank of England, Bank of Japan ve Sveriges Riksbank her biri 2% hedefliyor; Rusya Merkez Bankası 4%; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası orta vadede 5%. Fed'den ise azami istihdamı ve fiyat istikrarını aynı anda gözetmesi istenir; bu yüzden görevine “çifte görev” denir.
Hedeflerine ne kadar yaklaştılar? 2025 yılında 10 bankanın 4 tanesi enflasyonu kendi aralığında ya da hedefine yarım puan yakınlıkta tuttu; 6 tanesi hedefin üzerinde kaldı, en uzaktan başlayarak: Central Bank of the Republic of Türkiye, Bank of Russia, Bank of England, Bank of Japan, Federal Reserve ve Sveriges Riksbank.
- Enflasyon, 2025
- 2,7%hedeften +0,7 puan sapma
- Güncel politika faizi
- 3,875%
“promote effectively the goals of maximum employment, stable prices, and moderate long-term interest rates” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 2,1%hedefte
- Güncel politika faizi
- 2,5%
“price stability is best maintained by aiming for 2% inflation over the medium term” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 3,4%hedeften +1,4 puan sapma
- Güncel politika faizi
- 4%
“keeping inflation at 2% over the medium term, which is the target set for us” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 3,2%hedeften +1,2 puan sapma
- Güncel politika faizi
- 1,25%
“set the "price stability target" at 2 percent in terms of the year-on-year rate” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 8,7%hedeften +4,7 puan sapma
- Güncel politika faizi
- 14%
“The Bank of Russia maintains inflation close to the target of 4%.” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 2,1%hedefte
- Güncel politika faizi
- 2,5%
“the inflation-control target, which is the 2% midpoint of the 1%–3% control range” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 2,8%hedefte
- Güncel politika faizi
- 4,85%
“an appropriate goal is consumer price inflation between 2 and 3 per cent” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 0,2%hedefte
- Güncel politika faizi
- 0%
“a rise in the Swiss consumer price index (CPI) of less than 2% per annum” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 2,6%hedeften +0,6 puan sapma
- Güncel politika faizi
- 1,75%
“an annual rate of increase of 2 per cent for the CPIF” kaynak
- Enflasyon, 2025
- 34,9%hedeften +29,9 puan sapma
- Güncel politika faizi
- 36%
“necessary to reach the 5 percent inflation target in the medium term” kaynak
İnsanların sorduğu sorular
Politika faizi nedir?
Bir merkez bankasının kendisi ile ticari bankalar arasındaki gecelik paraya uyguladığı ve bunlar aracılığıyla ekonomideki diğer tüm faizlerin çıpası olan faiz oranıdır. ABD'de bu federal fon faizidir, 12 Kasım 2026 tarihinde 3,88%. Euro bölgesinde ECB'nin mevduat imkânı faizi (2,5%), Birleşik Krallık'ta Bank Rate (4%), Rusya'da anahtar faizdir (14%).
Merkez bankaları enflasyonu nasıl kontrol eder?
Paranın maliyetini değiştirerek. Daha yüksek bir politika faizi kredileri pahalandırır ve tasarrufu daha çekici kılar; hanehalkları ve firmalar daha az borçlanır ve harcar, işe alım yavaşlar, fiyatlar daha yavaş artar; daha düşük bir faiz ise tersini yapar. Süreç yavaştır: 1954 sonrasındaki 15 ABD faiz artırım döngüsünde enflasyon, bir döngünün başlamasından medyan 28 ay sonra zirve yaptı, işsizlik ise 25 ay sonra dibe vurdu.
Merkez bankaları neden faiz artırır?
Ekonomi gereğinden fazla ısındığında enflasyonu hedefine geri getirmek için. Enflasyon sert yükseldikten sonra BIS verilerindeki 38 merkez bankasından 36 tanesi 2021–2023 döneminde faiz artırdı. ABD'de tüketici fiyatları Haziran 2022 itibarıyla bir yılda 9,0% arttı; Fed'in hedefi yıllık 2% (PCE fiyatlarıyla ölçülür).
Hangi ülkenin faizi en yüksek?
BIS verilerindeki 38 merkez bankası arasında en yüksek politika faizi son günde (6 Kasım 2026) Türkiye bankasındaydı: 36%. Onu Russia (14%) ve Brazil (13,75%) izledi. En düşük oran, 0%, Switzerland ekonomisindeydi.
Negatif faiz nedir?
Sıfırın altındaki bir politika faizi: bankalar, paralarına faiz kazanmak yerine onu tutması için merkez bankasına ödeme yapar. 5 ekonomi bunu uyguladı, ilk olarak Denmark, Temmuz 2012 döneminde: Denmark, euro bölgesi, Switzerland, Sweden ve Japan. En derini −0,75% oldu; sıfırın altından en son çıkan Japan oldu (sıfırın altındaki son ayı: Şubat 2024).
Daha derine inin
Rakamlar nasıl hesaplanır
- Dünyanın politika faizleri: Uluslararası Takas Bankası'nın merkez bankası politika faizleri, her merkez bankasından derlenmiştir (her birinin ana faiz olarak belirttiği oran; araç birçok ülkede zaman içinde değişti, BIS notlarına bakın): ay sonu değerleri ve 2019 sonrasındaki her değişiklik günlük olarak; son gün 10 Kasım 2026. Kaynak: BIS.
- Euro bölgesi: ECB'nin mevduat imkânı faizi; çünkü BIS serisi Eylül 2024'e kadar ana yeniden finansman faizidir ve bu faiz hiçbir zaman sıfırın altına inmedi. Euro bölgesi enflasyonu: HICP, yıllık ortalama. Kaynak: ECB istatistikleri.
- ABD faizleri: efektif federal fon faizi (Federal Reserve Board, H.15; Mart 2016'dan beri New York Federal Reserve Bankası tarafından hesaplanır), 3 aylık Hazine bonosu ve bankaların prime kredi faizi (H.15), ticari bankalarda araç kredisi ve kredi kartı faizleri (G.19 Consumer Credit), FRED üzerinden, Federal Reserve Bank of St. Louis. EFFR, newyorkfed.org adresinde yayımlanan Kullanım Koşullarına tabidir. New York Fed, EFFR'nin BigCapital tarafından yayımlanmasından sorumlu değildir, herhangi bir yeniden yayımı onaylamaz veya desteklemez ve kullanımınızdan doğan hiçbir sorumluluk kabul etmez.
- Konut kredisi faizleri: Federal Housing Finance Agency, tüm vadeler için geleneksel konut alım kredilerinin ortalama sözleşme faizi (haberlerdeki haftalık 30 yıllık faiz değil); son ay Ara 2025.
- Yeni konut inşaatı: U.S. Census Bureau ve HUD, New Residential Construction, mevsimsellikten arındırılmış yıllık hız, FRED üzerinden.
- İşsizlik oranı ve tüketici fiyatları (CPI, tüm kalemler): U.S. Bureau of Labor Statistics, FRED üzerinden; PCE fiyatları: U.S. Bureau of Economic Analysis. Enflasyon = 12 aylık değişim.
- Ülkelere göre enflasyon: Uluslararası Para Fonu, World Economic Outlook (October 2026), 2025 yılı ortalama tüketici fiyatlarındaki enflasyon; gösterilen her ülke için gerçekleşmiş verilerin bulunduğu son yıl. Kaynak: Uluslararası Para Fonu.
- Görevler ve hedefler: her merkez bankasının kendi web sitesinden alıntılanmıştır (2026-11-12 tarihinde kontrol edildi): Federal Reserve; European Central Bank; Bank of England; Bank of Japan; Bank of Russia; Bank of Canada; Reserve Bank of Australia; Swiss National Bank; Sveriges Riksbank; Central Bank of the Republic of Türkiye. “Hedefte”: bankanın kendi aralığı içinde ya da tek sayılı bir hedefe yarım puan yakınlıkta.
- Faiz artırım döngüleri: aylık ortalama federal fon faizinin, federal fon faizi sayfasının kuralıyla bulunan döngüleri (bir dip ile bir zirve arasında en az 1 puan ve faizin 20% kadarı hareket). 0. ay bir döngünün başladığı aydır: faizin dibine yakın olduğu son ay.
- Gecikmeler: pay, bir faizin 0. aydan döngünün bitiminden 12 ay sonrasına kadarki en yüksek değerine kadar artışının, federal fon faizinin zirvesine kadarki artışına oranıdır; dönüm noktaları 0. aydan itibaren 4 yıl içindeki en düşük yeni konut inşaatı ve işsizlik ile 3 yıl içindeki en yüksek 12 aylık CPI enflasyonudur. Penceresi en son verinin ötesine uzanan döngüler medyanların dışında bırakılmıştır.
- Dalga: BIS günlük verilerinden her ayın sonunda geçerli olan faiz; bir ay, önceki aydan yüksek bittiyse artırım, düşük bittiyse indirim sayılır, kaç hareket içerdiğine bakılmaksızın.
- Negatif faiz kulübü: politika faizi en az 3 ay sıfırın altında biten ekonomiler. Bu kuralın dışında kalanlar: Croatia (1 ay).
- Geçmiştir, tahmin değildir. Buradaki hiçbir şey yatırım tavsiyesi değildir.
Bu makaleyi yeniden kullanın
Metin ve grafikler CC BY 4.0 kapsamında serbestçe yeniden yayımlanabilir, çevrilebilir ve uyarlanabilir: BigCapital.org'a bu sayfaya bağlantıyla atıf yapın. Diğer sağlayıcıların verileri kendi lisansını korur (aşağıdaki kaynaklara bakın). Nasıl atıf yapılır
Kaynak: BigCapital.org — “Merkez bankaları nasıl çalışır”, https://bigcapital.org/tr/articles/central-banks-and-interest-rates/