BigCapital bèta

Artikel · Rente en schuld

Hoe centrale banken werken en wat de beleidsrente doet

Een centrale bank stuurt een economie met één korte rente: de beleidsrente. Bij de 38 centrale banken in de BIS-data loopt die nu van 0% in Switzerland tot 36% in Türkiye; die van de Fed is 3,88%. Toen de Fed de rente voor het laatst verhoogde, in 2022–23, volgde schatkistpapier 96% van de weg en hypotheekrentes 66%; de werkloosheid bleef nog 13 maanden dalen voordat ze omsloeg.

Bijgewerkt met gegevens van nov 202611 min leestijd

De beleidsrente van de Fed
3,88%

effectieve federal funds rate op 12 november 2026; doelbandbreedte 3,75–4,00%

Hoogste beleidsrente
36%

Türkiye, van 38 centrale banken in de BIS-data

Laagste beleidsrente
0%

Switzerland; de mediane centrale bank: 4,25%

Verhoogden de rente in 2021–2023
36 van 38

centrale banken; 27 daarvan verhoogden alleen al in september 2022

Gingen onder nul
5

economieën; diepste −0,75%, langste Denmark (9,8 jaar)

Wat een beleidsrente is

Een centrale bank is de bank van de banken. Commerciële banken houden hun overtollige geld als reserves bij haar aan en lenen bij haar als ze tekortkomen. De rente die zij over die reserves betaalt en voor die leningen rekent, bepaalt de prijs van geld voor één nacht voor het hele banksysteem: geen bank leent aan een andere bank voor veel minder dan de centrale bank zou betalen, of leent voor veel meer dan de centrale bank zou vragen. Die prijs is de beleidsrente.

Elke centrale bank noemt haar op haar eigen manier: de federal funds rate in de VS, de depositorente in het eurogebied, Bank Rate in het Verenigd Koninkrijk, de sleutelrente in Rusland, de Selic in Brazilië, de cash rate in Australië. De Fed stelt een bandbreedte van een kwart procentpunt vast, 3,75–4,00% op 10 november 2026; de rente waartegen banken daadwerkelijk handelden was 3,88% op 12 november 2026. Een jaar eerder was het midden van de bandbreedte hetzelfde: 3,875%.

Bijna elke andere rente wordt afgeleid van de beleidsrente, rechtstreeks of via verwachtingen over de volgende stap: wat banken op spaargeld betalen, wat ze op leningen rekenen, wat beleggers vragen voor kortlopende staatsschuld. Verhoog je haar, dan wordt lenen duurder en sparen lonender; in de loop van maanden koelt dat de bestedingen, het aannemen van personeel en de prijsstijgingen af. Verlaag je haar, dan gebeurt het omgekeerde. Een centrale bank kan geen baan drukken en geen prijs bevriezen; ze kan alleen veranderen wat geld kost, en afwachten.

Van beleidsrente tot jouw lening: de keten

Hier is de keten zoals die liep in de laatste renteverhogingscyclus van de Fed, 2022–23. De federal funds rate steeg van 0,20% in maart 2022 naar 5,33% in augustus 2023: +5,13 pp. Elke kaart volgt één schakel van het begin van de cyclus tot het keerpunt en laat zien waar die nu staat; de kleine lijn zijn de maandcijfers sinds 2019.

  1. 1De centrale bank bepaalt de beleidsrente
    Federal funds rate3,88%

    0,20% → 5,33% op het hoogtepunt (aug 2023)laatste: 12 nov 2026

  2. 2De geldmarkt volgt
    3-maands schatkistpapier4,05%

    0,44% → 5,34% op het hoogtepunt: +4,90 pp, 96% van de stijging van de Fedlaatste: okt 2026

  3. 3Banken passen hun leenrentes aan
    Prime rate (bedrijfsleningen, kredietlijnen)7,00%

    3,37% → 8,50% op het hoogtepunt: +5,13 pp, 100% van de stijging van de Fedlaatste: okt 2026

    Hypotheekrente (FHFA)6,20%

    3,90% → 7,30% op het hoogtepunt: +3,40 pp, 66% van de stijging van de Fedlaatste: dec 2025

    Autolening voor een nieuwe auto, 48 maanden7,47%

    4,87% → 8,65% op het hoogtepunt: +3,78 pp, 74% van de stijging van de Fedlaatste: aug 2026

    Creditcards21,19%

    14,56% → 21,59% op het hoogtepunt: +7,03 pp, 137% van de stijging van de Fedlaatste: aug 2026

  4. 4Lenen en bouwen vertragen
    Woningbouwstarts, per jaar1,22 mln.

    1,7 mln. → 1,27 mln. op het dieptepunt, 28 maanden na de start (−25%)laatste: sep 2026

  5. 5Banen en prijzen reageren
    Werkloosheidspercentage4,1%

    3,7% → 3,4% op het dieptepunt, 13 maanden na de startlaatste: okt 2026

    Inflatie (CPI, 12 maanden)3,7%

    8,6% → 9,0% op het hoogtepunt, 3 maanden na de start · PCE-prijzen nu 3,6%, doel van de Fed 2%laatste: sep 2026

Maandgemiddelden; rentes op autoleningen en creditcards zijn kwartaalcijfers. Keerpunt: de hoogste rente tot 12 maanden na het einde van de cyclus; de laagste woningbouwstarts en werkloosheid binnen 4 jaar na de start; de hoogste inflatie binnen 3 jaar. Data: Federal Reserve Board (H.15, G.19), via FREDFHFA (hypotheekrentes)U.S. Census Bureau (woningbouwstarts)U.S. Bureau of Labor Statistics (CPI, werkloosheid)U.S. Bureau of Economic Analysis (PCE-prijzen)

De geldmarkt bewoog bijna één op één mee: de rente op 3-maands schatkistpapier steeg met 4,90 pp, 96% van de stijging van de Fed. De prime rate, die grote Amerikaanse banken aan de rente van de Fed koppelen, steeg met 5,13 pp. Hypotheekrentes, die meer de rendementen op langlopende obligaties volgen dan de overnachtrente, stegen met 3,40 pp: 66% van de stijging van de Fed. Autoleningen stegen met 3,78 pp (74%) en creditcardrentes met 7,03 pp (137%).

Woningbouwstarts, een soort uitgaven die sterk op leningen leunt, daalden van 1,7 mln. per jaar naar 1,27 mln. in jul 2024, 28 maanden nadat de cyclus begon (−25%). De werkloosheid bleef 13 maanden dalen, naar 3,4% in apr 2023, voordat ze weer omhoog ging; in okt 2026 was ze 4,1%. De inflatie, al 8,6% toen de cyclus begon, piekte op 9,0% in jun 2022, 3 maanden na de start, en was 3,7% in sep 2026.

Hoe lang het duurt: elke renteverhogingscyclus sinds 1954

Eén cyclus is een anekdote. Hieronder staan alle 15 verhogingscycli van de federal funds rate sinds november 1954, op één lijn gezet met de maand waarin elke begon. Korte rentes volgen meteen: de rente op 3-maands schatkistpapier steeg in de mediaan 89% zoveel als de rente van de Fed, de prime rate 90%. Hypotheekrentes bewogen minder, in de mediaan 40% (9 cycli sinds hun data beginnen in 1973). Daarna komen de trage schakels: woningbouwstarts bereikten hun dieptepunt in de mediaan 27 maanden nadat een cyclus begon, de werkloosheid haar laagste punt na 25 maanden en de inflatie haar piek na 28 maanden.

Economen spreken van “lange en variabele vertragingen”, en de spreiding is het variabele deel: het laagste punt van de werkloosheid kwam tussen 5 en 48 maanden na de start, de inflatiepiek tussen 0 en 36. Dit is wat op de renteverhogingen volgde, geen bewijs dat de verhogingen het veroorzaakten. Olieschokken, oorlogen, een pandemie en alles wat de Fed om te beginnen tot verhogen bracht, vallen in dezelfde jaren.

Een verhogingscyclus2022–23Mediaan
Verandering sinds maand 0, de maand waarin een cyclus begon: procentpunten; woningbouwstarts in procenten. Dunne lijnen: elke cyclus; vet: de mediaan; blauw: 2022–23. Stippellijn: de mediane maand van het dieptepunt (of de piek). Data: Federal Reserve Board (H.15, G.19), via FRED
De 15 cycli als tabel
VerhogingscyclusStijging FedSchatkistpapier, deelPrime, deelHypotheek, deelWoningbouw laagste punt, maandenWerkloosheid laagste punt, maandenInflatiepiek, maanden
1954–57nov 1954+2,67 pp99%56%——28−1,6 pp29+4,0 pp
1958–59jul 1958+3,32 pp108%45%——19−2,7 pp00,0 pp
1961–66jul 1961+4,59 pp68%33%—18−7%48−2,6 pp29+0,4 pp
1967–69okt 1967+5,31 pp62%56%—27−27%11−0,6 pp28+3,8 pp
1971mrt 1971+1,86 pp109%30%—47−53%31−1,4 pp36+5,7 pp
1972–74feb 1972+9,62 pp60%75%—36−62%20−1,1 pp33+8,4 pp
1977–80apr 1977+12,88 pp85%109%40%37−51%25−1,6 pp35+7,6 pp
1980jul 1980+10,07 pp82%90%35%16−34%5−0,6 pp00,0 pp
1983–84mei 1983+3,01 pp76%83%4%15−11%47−3,8 pp10+1,5 pp
1987–89feb 1987+3,75 pp86%107%35%47−55%25−1,6 pp27+3,4 pp
1994–95jan 1994+3,00 pp93%100%45%14−2%46−2,0 pp35+0,9 pp
1999–2000jun 1999+1,78 pp90%98%53%13−6%10−0,5 pp9+1,8 pp
2004–06jun 2004+4,23 pp89%100%20%47−47%28−1,2 pp15+1,6 pp
2015–18dec 2015+2,18 pp100%98%48%9−7%45−1,5 pp31+2,2 pp
2022–23mrt 2022+5,13 pp96%100%66%28−25%13−0,3 pp3+0,4 pp
Mediaan89%90%40%272528

Deel: de stijging van een rente van maand 0 tot haar hoogste punt tot 12 maanden na het einde van de cyclus, gedeeld door de stijging van de federal funds rate tot haar piek. Maanden: van maand 0 tot de laagste woningbouwstarts en werkloosheid binnen 4 jaar en tot de hoogste 12-maandsinflatie binnen 3 jaar; onder elk de verandering. Een streepje: geen data, of het venster loopt voorbij de laatste maand.

Beleidsrentes in de wereld

De Bank voor Internationale Betalingen (BIS), de bank van de centrale banken zelf, verzamelt de beleidsrentes van 38 centrale banken. Op de laatste dag van haar data was de hoogste die van Türkiye met 36%, gevolgd door Russia (14%) en Brazil (13,75%). De laagste, 0%, is die van Switzerland. De mediane centrale bank rekent 4,25%.

In het afgelopen jaar verhoogden 14 centrale banken de rente, verlaagden 11 haar en lieten 13 haar ongewijzigd. Waarom liggen de rentes zo ver uit elkaar? Vooral door inflatie: om prijsstijgingen af te remmen moet een centrale bank haar rente boven de inflatie houden die ze bestrijdt, en de inflatie verschilt sterk van land tot land (zie de doelen hieronder).

Hoger dan een jaar eerderLagerOngewijzigd
Beleidsrentes op de laatste dag in de BIS-data (10 november 2026); de open stip is de rente een jaar eerder. Eurogebied: de depositorente van de ECB. Buiten de schaal (boven 20%), gemarkeerd met ≫: Türkiye met 36%. Niet getoond: Croatia (tot jul 2022) en Argentina (tot jun 2025), waarvan de reeks eerder eindigt. Bron: BIS, beleidsrentes van centrale bankenBron: ECB-statistieken (depositorente)
Alle 38 rentes als tabel
#EconomieBeleidsrente nuEen jaar eerderVerandering
1TürkiyeCentral Bank of the Republic of Turkey36%6 nov 202639,5%−3,50 pp
2RussiaBank of Russia14%10 nov 202616,5%−2,50 pp
3BrazilCentral Bank of Brazil13,75%10 nov 202615%−1,25 pp
4ColombiaCentral Bank of Colombia12,25%3 nov 20269,25%+3,00 pp
5IcelandCentral Bank of Iceland8%10 nov 20267,5%+0,50 pp
6South AfricaSouth African Reserve Bank7,25%10 nov 20267%+0,25 pp
7RomaniaNational Bank of Romania6,5%10 nov 20266,5%0,00 pp
8MexicoBank of Mexico6,25%10 nov 20267,25%−1,00 pp
9IndonesiaBank Indonesia5,75%6 nov 20264,75%+1,00 pp
10SerbiaNational Bank of Serbia5,75%30 okt 20265,75%0,00 pp
11HungaryHungarian National Bank5,5%4 nov 20266,5%−1,00 pp
12IndiaReserve Bank of India5,5%19 okt 20265,5%0,00 pp
13PhilippinesBangko Sentral ng Pilipinas5,5%6 nov 20264,75%+0,75 pp
14AustraliaReserve Bank of Australia4,85%5 nov 20263,6%+1,25 pp
15ChileCentral Bank of Chile4,5%10 nov 20264,75%−0,25 pp
16NorwayNorges Bank4,5%5 nov 20264%+0,50 pp
17Saudi ArabiaSaudi Arabian Monetary Authority4,5%29 okt 20264,5%0,00 pp
18Hong Kong SARHong Kong Monetary Authority4,25%4 nov 20264,25%0,00 pp
19North MacedoniaNational Bank of the Republic of Macedonia4,25%10 nov 20265,35%−1,10 pp
20PeruCentral Reserve Bank of Peru4,25%9 nov 20264,25%0,00 pp
21CzechiaCzech National Bank4%9 nov 20263,5%+0,50 pp
22United KingdomBank of England4%9 nov 20264%0,00 pp
23United StatesUS Federal Reserve System3,875%10 nov 20263,875%0,00 pp
24PolandNational Bank of Poland3,75%10 nov 20264,25%−0,50 pp
25KuwaitCentral Bank of Kuwait3,5%10 nov 20263,75%−0,25 pp
26IsraelBank of Israel3,25%31 okt 20264,5%−1,25 pp
27ChinaPeople's Bank of China3%10 nov 20263%0,00 pp
28KoreaBank of Korea3%2 nov 20262,5%+0,50 pp
29MalaysiaBank Negara Malaysia2,75%10 nov 20262,75%0,00 pp
30New ZealandReserve Bank of New Zealand2,75%6 nov 20262,5%+0,25 pp
31CanadaBank of Canada2,5%9 nov 20262,25%+0,25 pp
32Euro areaEuropean Central Bank2,5%10 nov 20262%+0,50 pp
33MoroccoBank Al-Maghrib (Central Bank of Morocco)2,25%31 aug 20262,25%0,00 pp
34DenmarkDanmarks Nationalbank2,1%10 nov 20261,6%+0,50 pp
35SwedenSveriges Riksbank1,75%10 nov 20261,75%0,00 pp
36JapanBank of Japan1,25%10 nov 20260,5%+0,75 pp
37ThailandBank of Thailand1%5 nov 20261,5%−0,50 pp
38SwitzerlandSwiss National Bank0%10 nov 20260%0,00 pp

2021–2023: de renteverhogingsgolf

Toen de inflatie na de pandemie opveerde, verhoogden centrale banken de rente bijna gelijktijdig: 36 van de 38 verhoogden minstens één keer tussen januari 2021 en december 2023. Alleen al in september 2022 verhoogden er 27 in dezelfde maand hun rente. De mediane bank verhoogde de rente met 5,03 pp, van haar laatste rente vóór de eerste verhoging tot haar piek in die jaren.

In maart 2021 waren Türkiye, Russia, Brazil en Denmark als eerste aan de beurt. De Bank van Engeland begon in dec 2021, de Fed in mrt 2022, de ECB in jul 2022 en de Bank van Japan pas in mrt 2024. Japan en China verhoogden de rente in 2021–2023 helemaal niet.

Daarna keerde de golf: sinds januari 2024 hebben 37 van de 38 de rente minstens één keer verlaagd.

In de maand verhoogdVerlaagdGeen verandering
Eén rij per centrale bank, één cel per maand: blauw, de rente eindigde de maand hoger dan de maand ervoor; oranje, lager. Rijen gesorteerd op de eerste verhoging vanaf januari 2021. De balken bovenaan tellen de banken die in elke maand verhoogden (omhoog) en verlaagden (omlaag). Bron: BIS, beleidsrentes van centrale bankenBron: ECB-statistieken (depositorente)

Onder nul: de club van negatieve rentes

Een negatieve beleidsrente betekent dat banken de centrale bank betalen om geld een nacht bij haar te stallen: een duwtje om het geld uit te lenen. 5 economieën in de data gingen onder nul: Denmark, het eurogebied, Switzerland, Sweden en Japan. Denmark was de eerste, in juli 2012; Japan verliet de club als laatste, met februari 2024 als laatste maand onder nul.

De diepste rente was −0,75% (Denmark en Switzerland). Denmark zat het langst onder nul: in totaal 117 maanden, ongeveer 9,8 jaar. Van sep 2016 tot dec 2019 zaten er 5 tegelijk onder nul.

Net onder nulDieper
Elke cel is een maand die eindigde met een beleidsrente onder nul; hoe sterker het rood, hoe dieper. Bovenaan: hoeveel er tegelijk onder nul zaten. Eurogebied: de depositorente van de ECB. Japan: de BIS-reeks heeft geen beleidsrente van april 2013 tot september 2016, dus ze begint daar; de Bank van Japan hanteerde sinds 16 februari 2016 −0,1% op een deel van de reserves van banken. Bron: BIS, beleidsrentes van centrale bankenBron: ECB-statistieken (depositorente)
EconomieEerste maand onder nulLaatste maand onder nulMaanden onder nulLaagste rente
DenmarkDanmarks Nationalbankjul 2012aug 2022117−0,75%feb 2015
Euro areaEuropean Central Bankjun 2014jun 202297−0,5%sep 2019
SwitzerlandSwiss National Bankdec 2014aug 202293−0,75%jan 2015
SwedenSveriges Riksbankfeb 2015dec 201959−0,5%feb 2016
JapanBank of Japansep 2016feb 202490−0,1%sep 2016

Waar centrale banken naar streven

De meeste centrale banken krijgen van de wet of van hun regering de opdracht de prijzen stabiel te houden, en de meeste maken dat concreet in een getal. Federal Reserve, European Central Bank, Bank of England, Bank of Japan en Sveriges Riksbank mikken elk op 2%; de Bank van Rusland op 4%; de Centrale Bank van de Republiek Türkiye op 5% op middellange termijn. De Fed heeft de opdracht tegelijk maximale werkgelegenheid en stabiele prijzen na te streven, en daarom heet haar taak een “dubbel mandaat”.

Hoe dicht kwamen ze erbij? In 2025 hielden 4 van de 10 de inflatie binnen hun eigen bandbreedte of binnen een half punt van hun doel; 6 zaten erboven, de verste eerst: Central Bank of the Republic of Türkiye, Bank of Russia, Bank of England, Bank of Japan, Federal Reserve en Sveriges Riksbank.

DoelInflatie, 2025Beleidsrente nu
Federal ReserveUnited States
2%PCE prices · en maximale werkgelegenheid
Inflatie, 2025
2,7%+0,7 pp van het doel
Beleidsrente nu
3,875%

“promote effectively the goals of maximum employment, stable prices, and moderate long-term interest rates” bron

European Central BankEuro area
2%consumer prices (HICP)
Inflatie, 2025
2,1%op doel
Beleidsrente nu
2,5%

“price stability is best maintained by aiming for 2% inflation over the medium term” bron

Bank of EnglandUnited Kingdom
2%consumer prices
Inflatie, 2025
3,4%+1,4 pp van het doel
Beleidsrente nu
4%

“keeping inflation at 2% over the medium term, which is the target set for us” bron

Bank of JapanJapan
2%consumer prices (CPI)
Inflatie, 2025
3,2%+1,2 pp van het doel
Beleidsrente nu
1,25%

“set the "price stability target" at 2 percent in terms of the year-on-year rate” bron

Bank of RussiaRussia
4%consumer prices
Inflatie, 2025
8,7%+4,7 pp van het doel
Beleidsrente nu
14%

“The Bank of Russia maintains inflation close to the target of 4%.” bron

Bank of CanadaCanada
1–3%consumer prices · mikt op 2%
Inflatie, 2025
2,1%op doel
Beleidsrente nu
2,5%

“the inflation-control target, which is the 2% midpoint of the 1%–3% control range” bron

Reserve Bank of AustraliaAustralia
2–3%consumer prices · mikt op 2,5%
Inflatie, 2025
2,8%op doel
Beleidsrente nu
4,85%

“an appropriate goal is consumer price inflation between 2 and 3 per cent” bron

Swiss National BankSwitzerland
onder 2%consumer prices (CPI)
Inflatie, 2025
0,2%op doel
Beleidsrente nu
0%

“a rise in the Swiss consumer price index (CPI) of less than 2% per annum” bron

Sveriges RiksbankSweden
2%CPIF (consumer prices with a fixed interest rate)
Inflatie, 2025
2,6%+0,6 pp van het doel
Beleidsrente nu
1,75%

“an annual rate of increase of 2 per cent for the CPIF” bron

Central Bank of the Republic of TürkiyeTürkiye
5%consumer prices
Inflatie, 2025
34,9%+29,9 pp van het doel
Beleidsrente nu
36%

“necessary to reach the 5 percent inflation target in the medium term” bron

Elke kaart: het doel zoals de bank het zelf formuleert (geciteerd, met een link), de inflatie in 2025 (de gemiddelde consumentenprijzen van het jaar ten opzichte van het jaar ervoor) en de beleidsrente nu. Op de strook: de doelzone, de inflatie (stip) en de beleidsrente (streepje), elke kaart op zijn eigen schaal. Bron: Internationaal Monetair Fonds, World Economic Outlook (October 2026)Bron: ECB-statistieken (HICP van het eurogebied)

Vragen die mensen stellen

Wat is een beleidsrente?

Het is de rente die een centrale bank vaststelt voor geld van een nacht tussen haarzelf en commerciële banken, en daarmee via die banken het anker van alle andere rentes in de economie. In de VS is dat de federal funds rate, 3,88% op 12 november 2026. In het eurogebied is het de depositorente van de ECB (2,5%), in het Verenigd Koninkrijk Bank Rate (4%), in Rusland de sleutelrente (14%).

Hoe beheersen centrale banken de inflatie?

Door te veranderen wat geld kost. Een hogere beleidsrente maakt leningen duurder en sparen aantrekkelijker, waardoor huishoudens en bedrijven minder lenen en uitgeven, het aannemen van personeel vertraagt en prijzen langzamer stijgen; een lagere rente doet het omgekeerde. Het gaat langzaam: over 15 Amerikaanse verhogingscycli sinds 1954 piekte de inflatie in de mediaan 28 maanden nadat een cyclus begon, en bereikte de werkloosheid haar laagste punt na 25 maanden.

Waarom verhogen centrale banken de rente?

Om de inflatie terug te brengen naar het doel wanneer een economie oververhit raakt. Nadat de inflatie opliep, verhoogden 36 van de 38 centrale banken in de BIS-data de rente in 2021–2023. De Amerikaanse consumentenprijzen stegen met 9,0% in het jaar tot juni 2022; het doel van de Fed is 2% per jaar (gemeten aan PCE-prijzen).

Welk land heeft de hoogste rente?

Van de 38 centrale banken in de BIS-data had Türkiye op de laatste dag (6 november 2026) de hoogste beleidsrente: 36%. Daarna volgden Russia (14%) en Brazil (13,75%). De laagste, 0%, was die van Switzerland.

Wat is een negatieve rente?

Een beleidsrente onder nul: banken betalen de centrale bank om hun geld te bewaren in plaats van er rente over te ontvangen. 5 economieën deden het, Denmark als eerste, in juli 2012: Denmark, het eurogebied, Switzerland, Sweden en Japan. De diepste was −0,75%; Japan verliet de club als laatste (laatste maand onder nul: februari 2024).

Verdiep je

Hoe de cijfers worden berekend

  • Beleidsrentes in de wereld: beleidsrentes van centrale banken van de Bank voor Internationale Betalingen, samengesteld uit gegevens van elke centrale bank (de rente die elke bank als haar belangrijkste noemt; het instrument is in veel landen in de loop van de tijd veranderd, zie de toelichting van de BIS): maandultimowaarden en elke wijziging per dag sinds 2019; laatste dag 10 november 2026. Bron: BIS.
  • Eurogebied: de depositorente van de ECB, omdat de BIS-reeks tot september 2024 de belangrijkste herfinancieringsrente is, die nooit onder nul kwam. Inflatie in het eurogebied: de HICP, jaargemiddelde. Bron: ECB-statistieken.
  • Amerikaanse rentes: de effectieve federal funds rate (Federal Reserve Board, H.15; sinds maart 2016 berekend door de Federal Reserve Bank of New York), het 3-maands schatkistpapier en de bank prime loan rate (H.15), rentes op autoleningen en creditcards bij commerciële banken (G.19 Consumer Credit), via FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis. Voor de EFFR gelden de gebruiksvoorwaarden op newyorkfed.org. De New York Fed is niet verantwoordelijk voor de publicatie van de EFFR door BigCapital, keurt geen enkele herpublicatie goed of onderschrijft die niet, en aanvaardt geen aansprakelijkheid voor jouw gebruik ervan.
  • Hypotheekrentes: Federal Housing Finance Agency, de gemiddelde contractrente op conventionele leningen voor woningaankoop, alle looptijden (niet de wekelijkse notering voor 30 jaar uit het nieuws); laatste maand dec 2025.
  • Woningbouwstarts: U.S. Census Bureau en HUD, New Residential Construction, seizoengecorrigeerd jaartempo, via FRED.
  • Werkloosheidspercentage en consumentenprijzen (CPI, alle posten): U.S. Bureau of Labor Statistics, via FRED; PCE-prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis. Inflatie = verandering over 12 maanden.
  • Inflatie per land: Internationaal Monetair Fonds, World Economic Outlook (October 2026), inflatie van de gemiddelde consumentenprijzen in 2025, het laatste jaar met werkelijke cijfers voor elk getoond land. Bron: Internationaal Monetair Fonds.
  • Mandaten en doelen: geciteerd van de eigen website van elke centrale bank (gecontroleerd 2026-11-12): Federal Reserve; European Central Bank; Bank of England; Bank of Japan; Bank of Russia; Bank of Canada; Reserve Bank of Australia; Swiss National Bank; Sveriges Riksbank; Central Bank of the Republic of Türkiye. “Op doel”: binnen de eigen bandbreedte van de bank, of binnen een half punt van een doel met één getal.
  • Verhogingscycli: de cycli van de maandgemiddelde federal funds rate, gevonden met de regel van de pagina over de federal funds rate (een stijging van minstens 1 punt en 20% van de rente tussen een dal en een piek). Maand 0 is de maand waarin een cyclus begint: de laatste maand van de rente dicht bij haar dal.
  • Vertragingen: een deel is de stijging van een rente van maand 0 tot haar hoogste waarde tot 12 maanden na het einde van de cyclus, gedeeld door de stijging van de federal funds rate tot haar piek; keerpunten zijn de laagste woningbouwstarts en werkloosheid binnen 4 jaar na maand 0 en de hoogste 12-maands CPI-inflatie binnen 3 jaar. Cycli waarvan het venster voorbij de laatste data loopt, worden uit de medianen weggelaten.
  • De golf: de rente die aan het einde van elke maand gold, uit de dagelijkse BIS-data; een maand telt als verhoging als ze hoger eindigde dan de maand ervoor en als verlaging als ze lager eindigde, hoeveel stappen er ook waren.
  • De club van negatieve rentes: economieën waarvan de beleidsrente minstens 3 maanden onder nul eindigde. Door deze regel buiten beschouwing gelaten: Croatia (1 maand).
  • Geschiedenis, geen voorspelling. Niets hier is beleggingsadvies.

Dit artikel hergebruiken

De tekst en de grafieken mogen vrij worden herpubliceerd, vertaald en bewerkt onder CC BY 4.0: vermeld BigCapital.org als bron, met een link naar deze pagina. Gegevens van andere aanbieders houden hun eigen licentie (zie de bronnen hieronder). Zo vermeld je de bron

Bron: BigCapital.org — “Hoe centrale banken werken”, https://bigcapital.org/nl/articles/central-banks-and-interest-rates/

Taal

EnglishBahasa IndonesiaDeutschEspañolFrançaisItalianoNederlandsPolskiPortuguêsTürkçeРусскийУкраїнська日本語한국어简体中文