BigCapital beta

Słownik · Obligacje i stopy procentowe

Niewypłacalność

Niewypłacalność to sytuacja, gdy dłużnik nie płaci odsetek lub nie spłaca pożyczki w terminie, jak obiecał. Dla obligatariuszy zwykle oznacza odzyskanie tylko części pieniędzy.

Inna nazwa: niewypłacalność dłużnika, default obligacji, niewypłacalność państwa, niespłacona rata

Prostymi słowami

Pożyczasz znajomemu $100, a on obiecuje oddać w piątek. Piątek nadchodzi, a on nie może. To właśnie niewypłacalność. W przypadku obligacji oznacza ona niezapłacenie odsetek albo niespłacenie wartości nominalnej w terminie zapadalności, nawet z kilkudniowym opóźnieniem ponad okres karencji.

Po niewypłacalności obligatariusze rzadko tracą wszystko. Firma może przejść przez upadłość, sprzedać aktywa albo oddać wierzycielom swoje akcje; kraj zwykle negocjuje wymianę starych obligacji na nowe, warte mniej. To, co wierzyciele odzyskują, jako część należnej im kwoty, nazywa się stopą odzysku.

Ryzyko niewypłacalności to powód, dla którego pożyczkodawcy każą ryzykownym dłużnikom płacić więcej. Dodatkowa rentowność to spread kredytowy, a ratingi kredytowe agencji próbują ocenić to ryzyko z góry.

Przykład

Ile może kosztować niewypłacalność

  1. Masz obligacje spółki za $10 000, oprocentowane na 6%: $600 rocznie.
  2. Po dwóch rocznych płatnościach spółka nie płaci trzeciej i ogłasza upadłość.
  3. Dwa lata później plan sądu daje obligatariuszom 40 centów za każdego należnego dolara: $4000.
  4. W sumie odzyskujesz $1200 + $4000 = $5200 z pożyczonych $10 000.

Stopy odzysku bardzo się różnią: wierzyciele zabezpieczeni, pierwsi w kolejce, zwykle odzyskują znacznie więcej niż posiadacze obligacji niezabezpieczonych lub podporządkowanych.

Poziom głębiej

Wierzycieli spłaca się według pierwszeństwa. Najpierw wierzyciele zabezpieczeni, mający oparcie w konkretnych aktywach, potem starsi obligatariusze niezabezpieczeni, a na końcu podporządkowani. Akcjonariusze są ostatni i często nie dostają nic. Ta drabina sprawia, że dwie obligacje tej samej spółki mogą mieć bardzo różną rentowność.

Kraje też bywają niewypłacalne, ale żaden sąd nie może przejąć państwa, więc negocjuje ono z wierzycielami. Argentyna kilka razy nie spłaciła długu zagranicznego, m.in. w 2001 i 2020 roku; restrukturyzacja długu Grecji w 2012 roku była największą w historii. Rządy zadłużone we własnej walucie rzadko muszą ogłaszać niewypłacalność, bo ich bank centralny może wydrukować pieniądze, ryzykując inflację.

Niewypłacalność techniczna, czyli złamanie obietnicy z umowy pożyczki (np. limitu zadłużenia) bez pominięcia płatności, jest mniej poważna i często kończy się negocjacjami. Z kolei niewypłacalność płatnicza zwykle zamyka dłużnikowi dostęp do rynku obligacji albo na lata znacznie podraża pożyczanie.

Dlaczego to ważne

Ryzyko niewypłacalności to powód, dla którego obligacje firm płacą więcej niż obligacje rządowe; ocena tego ryzyka to większość pracy inwestora obligacji.

Fala niewypłacalności może się rozlać: banki i fundusze, które tracą pieniądze, pożyczają mniej, co może wpędzić w kłopoty kolejnych dłużników, jak w 2008 roku.

Dla kraju niewypłacalność zwykle oznacza lata wysokich kosztów pożyczania i cios dla gospodarki.

Częsty błąd

Mit: Gdy firma przestaje spłacać dług, jej obligatariusze tracą wszystko.

Fakt: Zwykle odzyskują część należności, przez upadłość lub ugodę. Najbardziej narażeni na utratę wszystkiego są akcjonariusze, bo wierzyciele dostają pieniądze pierwsi.

Pytania, które zadają czytelnicy

Co się dzieje z moimi obligacjami, gdy firma przestaje płacić?

Przestają wypłacać odsetki, a ich cena spada do kwoty, jaką rynek spodziewa się odzyskać. Można sprzedać po tej cenie albo poczekać na upadłość lub restrukturyzację, która może trwać miesiące lub lata, i otrzymać gotówkę, nowe obligacje lub akcje.

Czym jest niewypłacalność państwa?

Sytuacja, gdy rząd nie spłaca własnych obligacji. Nie ma sądu upadłościowego dla krajów, więc rząd negocjuje z wierzycielami, zwykle wymieniając stare obligacje na nowe o niższej wartości lub dłuższym terminie zapadalności. Dobrze znane przykłady to Argentyna, Grecja i Rosja (w 1998 roku).

Jak poznać, że dłużnik może przestać spłacać długi?

Warto obserwować jego rating kredytowy i, szybciej, rentowność jego obligacji. Gdy inwestorzy się martwią, obligacje tanieją, a ich spread kredytowy względem obligacji rządowych się powiększa.

Czytaj więcej w BigCapital

O liczbach

  • Ta strona wyjaśnia pojęcie. To nie jest porada inwestycyjna.

Język

EnglishBahasa IndonesiaDeutschEspañolFrançaisItalianoNederlandsPolskiPortuguêsTürkçeРусскийУкраїнська日本語한국어简体中文