Woordenlijst · Aandelen en markten
Effectenbeurs
Een effectenbeurs is een marktplaats met strikte regels waar aandelen van genoteerde bedrijven worden gekocht en verkocht, zoals de New York Stock Exchange of Nasdaq.
Ook wel genoemd: beurs, beurs, NYSE, beursnotering
Verenigde Staten, eind 2025: alle beursgenoteerde bedrijven van de beurzen daar. Daarna China en Japan.
In gewone taal
Een veilinghuis verkoopt schilderijen; een effectenbeurs verkoopt stukjes van bedrijven, miljoenen keren per dag. Kopers zeggen hoeveel ze willen betalen, verkopers hoeveel ze willen hebben, en de computers van de beurs koppelen ze in een fractie van een seconde.
Alleen bedrijven die aan de regels van de beurs voldoen zijn daar genoteerd: ze moeten gecontroleerde jaarrekeningen publiceren, belangrijk nieuws snel melden en genoeg aandelen in publieke handen hebben. In ruil daarvoor krijgen hun aandelen een openbare koers en miljoenen mogelijke kopers.
De twee reuzen zitten in New York: de New York Stock Exchange, die haar begin terugvoert op een afspraak uit 1792 die onder een plataan op Wall Street werd ondertekend, en Nasdaq, de eerste elektronische aandelenmarkt, geopend in 1971. Andere grote beurzen zitten in Shanghai, Shenzhen, Tokio, Hongkong, Mumbai en Londen.
Voorbeeld
Eén transactie, stap voor stap
- Verkopers vragen $50,01, $50,02 en $50,03 voor een aandeel; kopers bieden $49,98, $49,97 en $49,96. Het beste bod en de beste vraagprijs liggen 3 cent uit elkaar: dat gat is de spread.
- Je stuurt een marktorder om 100 aandelen te kopen, “tegen de beste prijs nu”. Die wordt gekoppeld aan de verkoper die $50,01 vraagt: je betaalt $5.001.
- Had je een limietorder gestuurd om te kopen tegen $50,00, dan zou je in de rij staan tot een verkoper $50,00 accepteert, wat misschien nooit gebeurt.
- De transactie wordt de volgende werkdag afgewikkeld (de Amerikaanse regel sinds mei 2024): de aandelen gaan naar jouw rekening en het geld naar de verkoper.
De prijs van de laatste transactie is de “aandelenkoers” die je genoteerd ziet.
Een niveau dieper
Beurzen verdienen geld aan handelskosten, notatiekosten en de verkoop van hun koersgegevens. Achter elke transactie staat een clearinginstelling tussen koper en verkoper, zodat de andere partij nog steeds wordt betaald als één kant omvalt. Market makers blijven aanbieden om te kopen en te verkopen en verdienen de spread, in ruil voor dat ze altijd klaarstaan om te handelen.
Het meeste handelen gebeurt tegenwoordig elektronisch. In de Verenigde Staten is het verdeeld over meer dan een dozijn beurzen en veel particuliere handelssystemen, die zo zijn gekoppeld dat een order naar de beste beschikbare prijs gaat. De handelsvloer van de NYSE bestaat nog, vooral voor de openings- en slotveilingen en voor de televisie.
Een bedrijf komt op een beurs door aandelen aan het publiek te verkopen in een IPO (of door zijn bestaande aandelen rechtstreeks te noteren). Overtreedt het later de regels, bijvoorbeeld doordat de koers te lang onder $1 blijft op de NYSE of Nasdaq, dan kan het van de beurs worden gehaald.
De grootste aandelenmarkten ter wereld
De waarde van de bedrijven die eind 2025 op de beurzen van elk land genoteerd stonden, in Amerikaanse dollars. De beurzen van een land worden bij elkaar opgeteld: in de Verenigde Staten vooral de NYSE en Nasdaq, in China de beurzen van Shanghai en Shenzhen; Hongkong wordt apart geteld.
De cijfers achter de grafiek
| 2025 | |
|---|---|
| Verenigde Staten | $68,9 bln. |
| China | $15,5 bln. |
| Japan | $7,61 bln. |
| Hongkong | $6,09 bln. |
| Canada | $4,62 bln. |
| Duitsland | $2,9 bln. |
| Zuid-Korea | $2,76 bln. |
| Zwitserland | $2,51 bln. |
| Saoedi-Arabië | $2,36 bln. |
| Australië | $2,05 bln. |
Waarom het ertoe doet
Beurzen maken van het eigendom van een bedrijf iets wat je in seconden kunt verkopen. Die verkoopgemak is een groot deel van waarom mensen überhaupt willen beleggen.
Door hun notatieregels moeten bedrijven hun cijfers publiceren, zodat beleggers (en sites zoals deze) kunnen zien hoe het gaat.
Een open, openbare prijs helpt iedereen: bedrijven leren wat beleggers denken dat ze waard zijn, en kleine spaarders handelen tegen dezelfde prijzen als professionals.
Een veelgemaakte fout
Mythe: Als ik een aandeel op de beurs koop, gaat mijn geld naar het bedrijf.
In werkelijkheid: Alleen als het bedrijf nieuwe aandelen verkoopt, zoals bij een IPO. Op een gewone dag koppelt de beurs je aan een andere belegger die verkoopt; het bedrijf zit niet in de transactie.
Vragen die mensen stellen
Wat is de grootste effectenbeurs ter wereld?
De twee grootste zitten allebei in New York: de New York Stock Exchange en Nasdaq. Samen waren de bedrijven die in de VS genoteerd stonden eind 2025 $68,9 bln. waard.
Wat is het verschil tussen de NYSE en Nasdaq?
De NYSE is de oudere en heeft nog een handelsvloer; Nasdaq was vanaf het begin elektronisch en werd het thuis van veel technologiebedrijven. Voor een belegger werkt een aandeel kopen op beide hetzelfde.
Zijn effectenbeurzen in het weekend open?
Nee. Effectenbeurzen handelen op werkdagen en sluiten op feestdagen; Amerikaanse beurzen zijn open van 9.30 tot 16.00 uur Eastern Time. Cryptobeurzen sluiten daarentegen nooit.
Lees meer op BigCapital
Over de cijfers
- De cijfers op deze pagina worden elke nacht herberekend uit de gegevens; de bronnen staan aan het einde van de pagina.
- Stock market capitalization (listed domestic companies): The World Bank: World Development Indicators: Market capitalization of listed domestic companies (current US$) (CM.MKT.LCAP.CD). Original source: World Federation of Exchanges database, World Federation of Exchanges (WFE).
- India ontbreekt in de ranglijst van 2025: de Wereldbank schat de markt daar op $10,6 bln., ongeveer twee keer zoveel als de beurzen zelf meldden, blijkbaar omdat bedrijven die op beide grote beurzen genoteerd zijn dubbel worden geteld.
- Deze pagina legt een term uit. Het is geen beleggingsadvies.