BigCapital bèta

Woordenlijst · Geld en centrale banken

Devaluatie van de munt

Devaluatie is wanneer een munt waarde verliest tegenover andere munten, doordat dat zo wordt besloten of toegelaten, en dus in het buitenland minder koopt.

Ook wel genoemd: devaluatie, depreciatie, muntcrash, zwakke munt

Actuele cijfers, elke nacht bijgewerkt

Grootste daling tegenover de dollar sinds 2010
97%

Turkse lira, tot nov 2026, van 14 valuta's

Roebels per dollar na de devaluatie van 1998
20,6

Eind 1998; 6,2 eind juli

In gewone taal

Stel dat je voor 1 dollar 10 peso's krijgt. Op een ochtend kondigt de regering aan dat je vanaf nu voor een dollar 15 krijgt. Van de ene op de andere dag kost alles uit het buitenland de inwoners 50% meer in peso's, terwijl hun eigen producten voor buitenlanders een derde goedkoper werden. Dat is een devaluatie van de munt.

Strikt genomen is een devaluatie een besluit van een regering of centrale bank die haar wisselkoers vastlegt: de vaste koers wordt lager gezet. Als een zwevende munt op de markt gewoon daalt, noemen economen dat depreciatie. In het dagelijks taalgebruik heet beide devaluatie.

Landen devalueren om hun export goedkoper en hun import duurder te maken, om een handelstekort te verkleinen, of omdat ze de oude koers niet meer kunnen verdedigen als hun reserves opraken. De rekening komt bij de eigen bevolking terecht, van wie het loon en het spaargeld minder importproducten kopen.

Voorbeeld

Wie wint en wie verliest als de peso van 10 naar 15 per dollar gaat

  1. Een gezin dat een geïmporteerde telefoon van $300 koopt: eerst 3.000 peso's, nu 4.500.
  2. Een koffieboer die een zak koffie voor $100 naar het buitenland verkoopt: dat leverde 1.000 peso's op, nu 1.500.
  3. Een bedrijf dat $1 miljoen leende: de schuld was 10 miljoen peso's, nu 15 miljoen, bij hetzelfde inkomen in peso's.
  4. Spaarders met peso's op de bank: hun geld koopt een derde minder van alles wat in dollars geprijsd is.

Exporteurs winnen; importeurs, mensen met schulden in dollars en spaarders verliezen. Daarom zijn devaluaties thuis zelden populair.

Een niveau dieper

De geschiedenis zit er vol mee. Groot-Brittannië devalueerde het pond in 1949 en 1967 en werd in september 1992 op 'Black Wednesday' gedwongen uit het Europese wisselkoersstelsel te stappen. Rusland liet de roebel in augustus 1998 los: die ging van 6,2 naar 20,6 roebel per dollar aan het eind van het jaar, en verloor 70% van zijn waarde. Argentinië beëindigde in 2002 de koppeling van één peso aan één dollar, en China verlaagde in augustus 2015 zijn yuanfixing.

Een devaluatie helpt alleen als de prijzen thuis niet gewoon meestijgen. Als lonen en prijzen de munt omlaag achternagaan, levert export niets op en is het resultaat inflatie, soms een spiraal, zoals bij veel hyperinflaties. Als het land veel in dollars schuldig is, kan een dalende munt de bedrijven en zelfs de regering failliet doen gaan, zoals in delen van Azië in 1997–98.

Als meerdere landen tegelijk hun munt laten zakken om elkaar export afhandig te maken, heet dat een valutaoorlog, of 'beggar-thy-neighbor'-beleid. De devaluaties van de jaren dertig zijn het klassieke voorbeeld, en een van de redenen dat het naoorlogse Bretton Woods-stelsel vaste wisselkoersen koos.

Valuta's tegenover de dollar sinds 2010

Wat elke munt nu in dollars waard is, als januari 2010 = 100. Onder 100 verloor hij waarde tegenover de dollar; erboven won hij.

De Turkse lira verloor 97% van zijn waarde in dollars (tot nov 2026); de Zwitserse frank won 26%.

Dollars per eenheid van elke munt, maandgemiddelden: de laatste maand tegenover januari 2010 (= 100). Berekend uit de referentiekoersen van de ECB voor de euro; Russische roebel: de officiële koers van de Bank van Rusland.
De cijfers achter de grafiek
Waarde
Zwitserse frank126
Chinese renminbi-yuan102
Zuid-Koreaanse won85
Pond sterling83
euro78
Australische dollar76
Canadese dollar74
Mexicaanse peso69
Japanse yen58
Indiase roepie49
Zuid-Afrikaanse rand45
Russische roebel36
Braziliaanse real32
Turkse lira3

Waarom het ertoe doet

Een devaluatie verandert meteen wat mensen zich kunnen veroorloven: geïmporteerd voedsel, brandstof, medicijnen en telefoons worden duurder.

Het kan een economie helpen die vastzit aan een te dure munt, doordat haar producten weer concurrerend worden.

Voor beleggers kunnen valutabewegingen het rendement wegvagen: een aandelenmarkt die in lokaal geld verdubbelt terwijl de munt halveert, heeft in dollars niets opgeleverd.

Een veelgemaakte fout

Mythe: Een munt devalueren maakt een land rijker, omdat het meer in het buitenland verkoopt.

In werkelijkheid: Het verschuift inkomen van consumenten en spaarders naar exporteurs; op zichzelf schept het geen welvaart. De impuls voor de export houdt alleen stand als lonen en prijzen thuis niet inhalen, en import, buitenlandse schulden en inflatie worden allemaal erger.

Vragen die mensen stellen

Wat is het verschil tussen devaluatie en depreciatie?

Devaluatie is een officieel besluit om een vaste wisselkoers te verlagen. Depreciatie is een daling van de marktprijs van een zwevende munt. De gevolgen voor prijzen en handel zijn vergelijkbaar.

Wat gebeurt er met prijzen als een munt wordt gedevalueerd?

Invoerproducten worden meteen duurder, en na verloop van tijd volgen veel lokale prijzen, omdat bedrijven geïmporteerde grondstoffen en brandstof gebruiken. Hoeveel daarvan in de inflatie terechtkomt, hangt af van hoeveel het land invoert en hoeveel mensen op hun centrale bank vertrouwen.

Welke munt heeft het meest verloren tegenover de dollar?

Over lange perioden zijn dat de munten van landen met zeer hoge inflatie. Van de 14 valuta's in onze grafiek verloor de Turkse lira het meest sinds januari 2010: 97% van zijn waarde in dollars. Bij hyperinflaties, zoals in Zimbabwe of Venezuela, verloren munten praktisch hun hele waarde.

Lees meer op BigCapital

Over de cijfers

  • De cijfers op deze pagina worden elke nacht herberekend uit de gegevens; de bronnen staan aan het einde van de pagina.
  • Euro foreign exchange reference rates: European Central Bank, euro foreign exchange reference rates, time series file eurofxref-hist.zip.
  • US dollar, Bank of Russia official rate: Bank of Russia (Central Bank of the Russian Federation), official exchange rate of the ruble against the USD, currency code R01235 (XML_dynamic.asp service).
  • Deze pagina legt een term uit. Het is geen beleggingsadvies.

Taal

EnglishBahasa IndonesiaDeutschEspañolFrançaisItalianoNederlandsPolskiPortuguêsTürkçeРусскийУкраїнська日本語한국어简体中文