BigCapital bèta

Artikel · Prijzen

Wat duurder werd en wat goedkoper

Van januari 2000 tot september 2026 stegen de prijzen van alles wat Amerikanen kopen gemiddeld met 81%, en het gemiddelde uurloon met 137%. De steilste stijging van de 19 alledaagse dingen hier: collegegeld, +207%. De diepste daling: tv's, −98% — gemeten voor dezelfde kwaliteit, en dat verklaart een groot deel van het verhaal.

Bijgewerkt met gegevens van sep 202613 min. lezen

Collegegeld, sinds 2000
+207%

de steilste stijging van de 19 dingen hier; alle consumentenprijzen stegen met 81%, het uurloon met 137%

Tv's, sinds 2000
−98%

de diepste daling: wat in 2000 $100 kostte, kost nu $1,84, voor dezelfde kwaliteit

Alle consumentenprijzen
+81%

sinds januari 2000, PCE-prijsindex; volgens de bekendere CPI +99%

Harder gestegen dan het uurloon
8 van 19

Collegegeld, studieboeken, autoreparatie, kinderopvang, woonverzekering, huur, elektriciteit en uit eten

Uurloon na inflatie
+31%

$13,74 → $32,63 per uur sinds januari 2000; +20% volgens de CPI

De waaier: 19 prijzen sinds januari 2000

Elke gekleurde lijn is de prijs van één soort ding, als verandering sinds januari 2000. De twee ongekleurde lijnen zijn de maatstaven: alle consumentenprijzen, gestegen met 81%, en het gemiddelde uurloon, gestegen met 137%. 8 van de 19 lijnen eindigden boven het loon: collegegeld, studieboeken, autoreparatie, kinderopvang, woonverzekering, huur, elektriciteit en uit eten. 4 kwamen tussen de prijzen en het loon uit en 7 stegen minder dan de prijzen. 5 daarvan werden zelfs vóór inflatie goedkoper: software (−68%), speelgoed en spellen (−72%), computers (−93%), telefoons (−98%) en tv's (−98%).

De kloof loopt vooral tussen goederen en diensten. Duurzame goederen — auto's, meubels, apparaten, elektronica — daalde 22% sinds 2000, terwijl diensten steeg 114%. Kleding en schoenen kosten ongeveer evenveel als in 2000 (+0,3%), terwijl het loon met 137% steeg.

Gemiddeld uurloonAlle consumentenprijzenHarder gestegen dan het loonMeer dan de prijzen, minder dan het loonMinder dan de prijzen
Prijsverandering sinds januari 2000, per maand tot sep 2026, seizoensgecorrigeerd; prijzen gecorrigeerd voor kwaliteit. “Na inflatie”: elke lijn gedeeld door alle consumentenprijzen. Prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis, PCE-prijsindexen (Table 2.4.4U) Loon: U.S. Bureau of Labor Statistics, via FRED
Alle 19 als tabel
DingSinds 2000Per jaarNa inflatiePer jaar, 1980–2000$100 van 2000, in werk nu
Collegegeld+207%+4,3%+69%+8,2%9 u 24 min.
Studieboeken (leerboeken)+183%+4,0%+56%+6,9%8 u 40 min.
Autoreparatie en onderhoud+168%+3,8%+48%+3,9%8 u 14 min.
Kinderopvang (dagopvang, kleuteropvang)+165%+3,7%+46%+4,4%8 u 7 min.
Woon- en huurdersverzekering+164%+3,7%+46%+3,3%8 u 5 min.
Huur+148%+3,5%+37%+4,5%7 u 37 min.
Elektriciteit+141%+3,4%+33%+3,1%7 u 24 min.
Uit eten (restaurants, afhaal)+139%+3,3%+32%+3,7%7 u 20 min.
Ziekenhuiszorg+115%+2,9%+19%+7,2%6 u 36 min.
Vliegtickets+98%+2,6%+9,4%+2,2%6 u 4 min.
Boodschappen (eten thuis)+96%+2,6%+8,2%+3,0%6 u 1 min.
Receptgeneesmiddelen+93%+2,5%+6,6%+6,2%5 u 55 min.
Nieuwe auto's en vrachtwagens+27%+0,9%−30%+2,6%3 u 53 min.
Kleding en schoenen+0,3%0,0%−45%+0,7%3 u 4 min.
Computersoftware−68%−4,2%−82%−18,3%59 min.
Speelgoed, spellen en hobby's−72%−4,7%−85%+0,6%51 min.
Computers en tablets−93%−9,3%−96%−20,9%14 min.
Telefoons−98%−13,2%−99%+5,1%4,2 min.
Tv's−98%−13,9%−99%−3,6%3,4 min.
Alle consumentenprijzen (PCE)+81%+2,3%0,0%+3,4%5 u 33 min.
Gemiddeld uurloon+137%+3,3%+31%+3,8%—

Van januari 2000 tot september 2026. “Na inflatie”: de verandering ten opzichte van die van alle consumentenprijzen. Werk: wat $100 van 2000 koopt tegen de prijs van nu, gedeeld door het gemiddelde uurloon van september 2026 ($32,63); in 2000 kostte dat 7 u 17 min.

$100 van 2000, tegen de prijs van nu

Neem van elk ding voor $100 in januari 2000 en reken uit wat dezelfde hoeveelheid — dezelfde cursussen, dezelfde kwaliteit tv — kost in september 2026. De $100 aan collegegeld kost nu $307; de $100 aan tv's $1,84.

Een prijskaartje boven $181 is meer gestegen dan het gemiddelde ding dat mensen kopen; boven $237 meer dan een uur werk. De schakelaar “Na inflatie” boven de waaier rekent elk prijskaartje om naar dollars van 2000.

Harder gestegen dan het loonMeer dan de prijzen, minder dan het loonMinder dan de prijzen
  • Collegegeld$100 in 2000$307in sep 2026+207%
  • Studieboeken$100 in 2000$283in sep 2026+183%
  • Autoreparatie$100 in 2000$268in sep 2026+168%
  • Kinderopvang$100 in 2000$265in sep 2026+165%
  • Woonverzekering$100 in 2000$264in sep 2026+164%
  • Huur$100 in 2000$248in sep 2026+148%
  • Elektriciteit$100 in 2000$241in sep 2026+141%
  • Uit eten$100 in 2000$239in sep 2026+139%
  • Ziekenhuizen$100 in 2000$215in sep 2026+115%
  • Vliegtickets$100 in 2000$198in sep 2026+98%
  • Boodschappen$100 in 2000$196in sep 2026+96%
  • Medicijnen$100 in 2000$193in sep 2026+93%
  • Nieuwe auto's$100 in 2000$127in sep 2026+27%
  • Kleding$100 in 2000$100in sep 2026+0,3%
  • Software$100 in 2000$32in sep 2026−68%
  • Speelgoed$100 in 2000$28in sep 2026−72%
  • Computers$100 in 2000$7,43in sep 2026−93%
  • Telefoons$100 in 2000$2,30in sep 2026−98%
  • Tv's$100 in 2000$1,84in sep 2026−98%
Wat $100 van elk ding in januari 2000 kost in september 2026: $100 maal de verandering van de prijsindex. De pil: de verandering in procenten. Prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis, PCE-prijsindexen (Table 2.4.4U)

In uren werk

Prijzen zijn maar de helft van het verhaal: ook het loon steeg. In januari 2000 was het gemiddelde uurloon van productiemedewerkers en niet-leidinggevenden — het grootste deel van de private sector — $13,74, dus $100 kostte 7 u 17 min. werk. In september 2026 was het loon $32,63. Elke rij is dezelfde $100 van 2000, verdiend tegen het loon van nu.

8 van de 19 kosten meer tijd om te verdienen dan in 2000: collegegeld, studieboeken, autoreparatie, kinderopvang, woonverzekering, huur, elektriciteit en uit eten. Collegegeld kost nu 9 u 24 min.. Al het andere kost minder tijd om te verdienen dan in 2000; tv's het minst van al: 3,4 min. in plaats van 7 u 17 min.

Eén blokje = één uur werk2000: 7 u 17 min. voor elke rij
  1. Collegegeld9 u 24 min.
  2. Studieboeken8 u 40 min.
  3. Autoreparatie8 u 14 min.
  4. Kinderopvang8 u 7 min.
  5. Woonverzekering8 u 5 min.
  6. Huur7 u 37 min.
  7. Elektriciteit7 u 24 min.
  8. Uit eten7 u 20 min.
  9. Ziekenhuizen6 u 36 min.
  10. Vliegtickets6 u 4 min.
  11. Boodschappen6 u 1 min.
  12. Medicijnen5 u 55 min.
  13. Nieuwe auto's3 u 53 min.
  14. Kleding3 u 4 min.
  15. Software59 min.
  16. Speelgoed51 min.
  17. Computers14 min.
  18. Telefoons4,2 min.
  19. Tv's3,4 min.
Uren werk om te betalen wat $100 in januari 2000 kocht, tegen het gemiddelde uurloon van september 2026. Een deels gevuld blokje is een deel van een uur. Prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis, PCE-prijsindexen (Table 2.4.4U) Loon: U.S. Bureau of Labor Statistics, via FRED

Waarom diensten stijgen en gadgets dalen

De snelste stijgers zijn vooral de tijd van mensen: leraren, verpleegkundigen, kinderopvangmedewerkers, monteurs, koks. Een kleuterleraar kan niet veel meer kinderen begeleiden dan in 2000, dus als het loon in de hele economie stijgt, stijgt de prijs van een uur zorg mee. Economen noemen dit Baumols kostenziekte, naar William Baumol, die in de jaren zestig opmerkte dat een strijkkwartet net zoveel spelers nodig heeft als in de tijd van Beethoven. Diensten als geheel steeg 114% sinds 2000; goederen steeg 30%.

Fabrieksgoederen gaan de andere kant op. Elk jaar maken machines en chips elke tv, telefoon en laptop goedkoper om te bouwen, en het model van elk jaar kan meer. De prijsindexen tellen beide mee: tv's laten −98% zien sinds 2000, telefoons −98%, computers −93%. Die cijfers gelden voor dezelfde kwaliteit — niet voor de daling op het prijskaartje in de winkel, die kleiner is.

Voor en na 2000

De meeste prijzen stegen na 2000 langzamer dan van 1980 tot 2000. Alle consumentenprijzen: toen +3,4% per jaar, sindsdien +2,3%; uurloon: +3,8%, daarna +3,3%. 14 van de 19 dingen hier vertraagden, en van de prijzen die bleven stijgen was de grootste vertraging die van ziekenhuiszorg: van +7,2% naar +2,9% per jaar.

Collegegeld was in beide tijdperken de snelste stijger: toen +8,2% per jaar, sindsdien +4,3%. Alleen woonverzekering, elektriciteit en vliegtickets stegen na 2000 sneller dan ervoor. Speelgoed en spellen en telefoons gingen van stijgen naar dalen. Software en computers werden steeds goedkoper, alleen langzamer.

Per jaar, 1980–2000Per jaar sinds 2000
Samengestelde jaarlijkse verandering van elke prijs, januari 1980 tot januari 2000, en januari 2000 tot sep 2026; gesorteerd op het tempo sinds 2000. Prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis, PCE-prijsindexen (Table 2.4.4U) Loon: U.S. Bureau of Labor Statistics, via FRED

De race: collegegeld tegenover aandelen, goud en huizen

Groeide collegegeld sneller dan de dingen waarin mensen beleggen? Zet de klok in januari 1980 aan en stop hem in juli 2026. De finish: aandelen ×209, collegegeld ×14,6, huizen ×7,76 en goud ×6,03. Collegegeld versloeg huizen en goud, maar niet aandelen.

Vanaf januari 2000 verandert de volgorde: goud ×14,3, aandelen ×8,42, huizen ×3,37 en collegegeld ×3,02. Goud wint, en collegegeld eindigt als vierde. De startmaand telt even zwaar als de renner: aandelen begonnen 2000 vlak bij de top van de dotcomhype.

Over dezelfde periode vanaf 1980 groeide het uurloon ×4,93 en alle consumentenprijzen ×3,53. Een race van prijzen, geen advies: collegegeld is een rekening, geen belegging — niemand kan een jaar college in 1980 kopen en het nu verkopen.

Start in
Hoeveel keer elke prijs groeide vanaf januari van het startjaar (logaritmische schaal). S&P 500 met herbelegde dividenden; huizenprijzen: nationale Case-Shiller-index. “Na inflatie”: elk gedeeld door alle consumentenprijzen. S&P 500: Robert J. Shiller Goud: Wereldbank (CC BY 4.0) Huizenprijzen: Robert J. Shiller Prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis, PCE-prijsindexen (Table 2.4.4U)
RennerVanaf 1980Vanaf 1990Vanaf 2000Vanaf 2010
S&P 500 met dividenden×209×45×8,42×8,93
Goud×6,03×9,93×14,3×3,64
Huizenprijzen×7,76×4,41×3,37×2,33
Collegegeld×14,6×5,82×3,02×1,57
Uurloon×4,93×3,24×2,36×1,72
Alle consumentenprijzen×3,53×2,24×1,8×1,46

Veelvouden vanaf januari van elk jaar tot jul 2026, de laatste maand waarvoor alle zes reeksen bestaan; de winnaar van elke kolom staat vet. De race begint niet eerder dan 1980: tot in de jaren zeventig werd de goudprijs vastgehouden op ongeveer $35 per ounce.

Vragen die mensen stellen

Wat is er het meest in prijs gestegen?

Van de 19 alledaagse dingen op deze pagina steeg collegegeld van januari 2000 tot september 2026 het meest: +207%, of +4,3% per jaar, tegen +81% voor alle consumentenprijzen. Daarna kwamen studieboeken (+183%) en autoreparatie (+168%). In uren werk kost $100 van 2000 aan collegegeld nu 9 u 24 min. om te verdienen in plaats van 7 u 17 min.

Waarom is college zo duur?

Collegegeld (BEA's prijs van hoger onderwijs) steeg sinds januari 2000 met 207% — +4,3% per jaar, tegen +2,3% voor alle consumentenprijzen en +3,3% voor het uurloon — en van 1980 tot 2000 steeg het nog sneller, +8,2% per jaar. Een verklaring die economen vaak geven: lesgeven is de tijd van mensen en is niet veel sneller geworden, dus de prijs volgt het loon in de hele economie (Baumols kostenziekte). De data laten zien hoe snel, niet waarom.

Waarom zijn tv's zo goedkoop?

Omdat fabrieken er steeds beter in worden ze te maken, en omdat elk toestel van elk jaar meer biedt voor het geld. BEA's tv-prijsindex, gecorrigeerd voor kwaliteit zoals de BLS die meet, daalde met 98% van januari 2000 tot september 2026, −13,9% per jaar: wat $100 in 2000 kocht, kost nu $1,84 voor dezelfde kwaliteit. In uren werk ging die $100 van 7 u 17 min. naar 3,4 min.

Wat werd goedkoper sinds 2000?

Vóór inflatie 5 van de 19 dingen hier: software (−68%), speelgoed en spellen (−72%), computers (−93%), telefoons (−98%) en tv's (−98%). Na inflatie werden er 7 goedkoper: ook nieuwe auto's (+27%) en kleding en schoenen (+0,3%), die minder stegen dan alle consumentenprijzen (+81%). Duurzame goederen als geheel daalde 22% sinds januari 2000.

Houden lonen gelijke tred met prijzen?

Gemiddeld wel. Van januari 2000 tot september 2026 steeg het gemiddelde uurloon met 137% en alle consumentenprijzen met 81% (99% volgens de CPI tot sep 2026), dus een uur werk koopt 31% meer (20% meer volgens de CPI). Maar 8 van de 19 dingen hier stegen harder dan het loon: collegegeld, studieboeken, autoreparatie, kinderopvang, woonverzekering, huur, elektriciteit en uit eten.

Verdiep je

Hoe de cijfers worden berekend

  • Prijzen: U.S. Bureau of Economic Analysis, “Table 2.4.4U. Price Indexes for Personal Consumption Expenditures by Type of Product”, maandelijks, seizoensgecorrigeerd (BEA, National Income and Product Accounts). Namen zijn ingekort: collegegeld is “Higher education”, kinderopvang “Day care and nursery schools”, huur “Rental of tenant-occupied nonfarm housing”, uit eten “Food services”, boodschappen “Food purchased for off-premises consumption”, woonverzekering “Household insurance premiums and premium supplements”, telefoons “Telephone and related communication equipment”. Alle consumentenprijzen: de PCE-prijsindex, de maatstaf die de Federal Reserve voor haar inflatiedoel gebruikt.
  • Kwaliteit: BEA bouwt de meeste itemindexen op uit componenten van de consumentenprijsindex van de BLS, die corrigeert voor kwaliteitsveranderingen; voor elektronica zoals tv's en computers gebruikt de BLS hedonische modellen. Een dalende index betekent dat dezelfde kwaliteit minder kost, niet dat de prijs in de winkel evenveel daalde.
  • Loon: gemiddeld uurloon van productiemedewerkers en niet-leidinggevenden, private sector, seizoensgecorrigeerd (U.S. Bureau of Labor Statistics, reeks CES0500000008, opgehaald via FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis).
  • De CPI-cijfers in de tekst: consumentenprijsindex voor alle stedelijke consumenten, alle onderdelen, seizoensgecorrigeerd (U.S. Bureau of Labor Statistics, via FRED).
  • Uren werk: $100 maal de verandering van een prijs sinds januari 2000, gedeeld door het gemiddelde uurloon van september 2026. Voor belasting en voor de gemiddelde werknemer: je eigen uren hangen af van je loon.
  • Kleuren: rood, harder gestegen dan het gemiddelde uurloon sinds januari 2000; oranje, meer dan alle consumentenprijzen maar niet meer dan het loon; groen, niet meer dan alle consumentenprijzen (goedkoper na inflatie).
  • Jaarlijkse tempo's: samengestelde verandering per jaar, januari 1980 tot januari 2000 en januari 2000 tot sep 2026.
  • De race: hoeveel keer elke prijs groeide vanaf januari van het startjaar tot jul 2026, de laatste maand waarvoor elke reeks bestaat. “Na inflatie” deelt elk door de PCE-prijsindex.
  • S&P 500 met herbelegde dividenden: gegevens van Robert J. Shiller (shillerdata.com), maandgemiddelden van dagelijkse slotkoersen.
  • Goud: Wereldbank, Commodity Price Data (The Pink Sheet), maandgemiddelde, CC BY 4.0.
  • Huizenprijzen: Robert J. Shiller, “US Home Prices 1890–Present” (de S&P CoreLogic Case-Shiller U.S. National Home Price Index sinds 1975), zoals bijgewerkt door de auteur (shillerdata.com).
  • Opmerkingen bij Shillers gegevens: Oct price is Oct 2nd close; Sept/Oct CPI estimated; Oct GS10 is Oct 2nd value.
  • Informatie, geen beleggingsadvies.

Dit artikel hergebruiken

De tekst en de grafieken mogen vrij worden herpubliceerd, vertaald en bewerkt onder CC BY 4.0: vermeld BigCapital.org als bron, met een link naar deze pagina. Gegevens van andere aanbieders houden hun eigen licentie (zie de bronnen hieronder). Zo vermeld je de bron

Bron: BigCapital.org — “Wat duurder werd en wat goedkoper”, https://bigcapital.org/nl/articles/what-got-more-expensive/

Taal

EnglishBahasa IndonesiaDeutschEspañolFrançaisItalianoNederlandsPolskiPortuguêsTürkçeРусскийУкраїнська日本語한국어简体中文