Sözlük · Hisse senetleri ve piyasalar
FD/FAVÖK oranı
FD/FAVÖK oranı, bir şirketin firma değerini FAVÖK’üne böler: faiz, vergi ve amortisman öncesi kârın kaç yılı tüm işletmeyi satın alır.
Diğer adı: FD/FAVÖK, EV/EBITDA, firma değeri FAVÖK, firma değeri/FAVÖK oranı, FD/FAVÖK çarpanı
433 şirket, her biri son halka açık hisse değeri üzerinden (çoğunlukta: Haz 2025). Medyan F/K’ları: 24,4.
27 Mart 2026 tarihli halka açık hisse değeri üzerinden; F/K 29,8.
Sade bir dille
Bir çamaşırhane satın almak istiyorsunuz. Sahibi $400.000 istiyor; ayrıca $150.000’lık banka kredisini de devralıyorsunuz ve hesabındaki $50.000 sizin oluyor. Yani işletme size gerçekte $500.000’a mal oluyor. Faiz, vergi ve makinelerinin yıpranması öncesinde yılda $100.000 kazanıyor. $500.000 ÷ $100.000 = 5: FD/FAVÖK oranı 5.
Üstte firma değeri var: hisselerin piyasa değeri, artı borç, eksi nakit. Altta FAVÖK var, yani faiz, vergi, amortisman ve itfa payları öncesi kâr. Cevap, o kârın kaç yılının tüm işletmeyi ödeyeceğidir.
F/K oranının kuzenidir. F/K, hisseleri hissedarlara kalan kârla karşılaştırır; FD/FAVÖK ise borç dahil tüm işletmeyi, kimseye ödeme yapılmadan önce elde edilen kârla karşılaştırır. Medyan S&P 500 şirketi için 16,0, aynı şirketlerin F/K’sı ise 24,4.
Örnek
Apple, kendi dosyalarından
ABD hisseleri sayfalarımız FD/FAVÖK’ü her şirketin raporlarından hesaplar. Hisseler, yıllık raporun kapağındaki halka açık hisse değeri üzerinden değerlenir: dış yatırımcıların elindeki hisseler, şirketin ikinci mali çeyreğinin son iş gününde.
- Apple’ın halka açık hisse değeri: $3,65 trn, 27 Mart 2026 tarihinde.
- O tarihte borcu eksi nakdi: $39,1 mlr.
- Firma değeri: $3,69 trn.
- O tarihe kadar 12 aylık FAVÖK: $160 mlr.
- FD/FAVÖK = $3,69 trn ÷ $160 mlr = 23,0.
Aynı hisse değeri üzerinden Apple’ın F/K’sı 29,8: hisseler, faiz ve vergilerden sonraki kârla karşılaştırılır.
Bir kademe daha derin
Neden sadece F/K kullanılmasın? Aynı işi yapan iki şirketin F/K’sı çok farklı olabilir; çünkü biri çok borçlanmış ve çok faiz ödüyordur, farklı bir vergi oranı ödüyordur ya da başka bir şirketi satın almış ve bu alımı itfa ediyordur. FD/FAVÖK bu üçüne de bakmaz: borç fiyatın parçasıdır ve kâr faiz, vergi, amortisman ve itfa payları öncesinde sayılır. Bankacıların ve özel sermaye firmalarının devralmaları FAVÖK katlarıyla fiyatlamasının nedeni budur.
Neyin yüksek ya da düşük sayılacağı sektöre bağlıdır. Hızlı büyüyen ya da az ekipman gerektiren işletmeler, örneğin yazılım, yüksekte durur; varlıkları yıpranan ya da kârı emtia fiyatlarıyla dalgalanan işletmeler, örneğin petrol ve doğal gaz üreticileri, düşükte durur. S&P 500 sektörleri arasında medyan en yüksek Information Technology sektöründe (22,1), en düşük Energy sektöründe (8,2).
Oran piyasayla birlikte hareket eder. Bugünün S&P 500 şirketleri için medyan, 2012 mali yılındaki 9,3 değerinden 2025 mali yılındaki 15,8 değerine geldi. Ayrıca FAVÖK’ün kör noktasını devralır: bir işletmenin ekipmana harcamaya devam etmesi gereken parayı yok sayar; bu yüzden FAVÖK’ünün çoğunu ağlara ya da kuyulara geri döken bir şirket FD/FAVÖK’e göre ucuz, nakit akışına göre pahalı görünebilir.
Sektöre göre FD/FAVÖK
Her S&P 500 sektörünün medyan şirketi, her biri son halka açık hisse değeri üzerinden. Sektörler arasındaki farklar, kârın ne kadar hızlı büyümesinin beklendiğini, ne kadar istikrarlı olduğunu ve kârı sürdürmek için ne kadar harcama gerektiğini yansıtır. Endeksin tamamında medyan 16,0; şirketlerin yarısı 11,1 ile 21,7 arasında.
Grafiğin arkasındaki rakamlar
| Medyan FD/FAVÖK | |
|---|---|
| Information Technology | 22,1 |
| Real Estate | 18,5 |
| Financials | 17,9 |
| Industrials | 17,1 |
| Health Care | 16,0 |
| Communication Services | 13,7 |
| Consumer Staples | 13,7 |
| Consumer Discretionary | 13,6 |
| Materials | 13,5 |
| Utilities | 13,2 |
| Energy | 8,2 |
Neden önemli
Devralmalarda standart ölçüdür: alıcı tüm işletmenin bedelini öder ve borcunu da üstlenir, FD/FAVÖK tam olarak bunu fiyatlar.
Farklı miktarda borcu olan şirketleri karşılaştırır; F/K bunu yapmaz: çok borçlu bir şirket F/K’ya göre ucuz, FD/FAVÖK’e göre pahalı görünebilir.
Bir sektörün olağan aralığıyla karşılaştırıldığında, piyasanın bir şirketin rakiplerinden daha hızlı ya da daha yavaş büyümesini mi beklediğini, yoksa onda daha fazla risk mi gördüğünü gösterir.
Yaygın bir yanılgı
Efsane: Düşük FD/FAVÖK, şirketin kelepir olduğu anlamına gelir.
Gerçek: Çoğu zaman FAVÖK’ün işletmeyi olduğundan iyi gösterdiği anlamına gelir: bir telekom şirketi ya da petrol üreticisi FAVÖK’ünün büyük kısmını yeni ağlara ya da kuyulara harcamak zorundadır, bu yüzden sahiplerine oranın gösterdiğinden daha az kalır. Ya da kârlar zirvededir ve piyasa düşmesini bekler. Şirketleri tek bir sektör içinde karşılaştırın ve sermaye harcamalarına da bakın.
İnsanların sorduğu sorular
İyi bir FD/FAVÖK oranı nedir?
Tek bir iyi sayı yoktur: sektöre ve beklenen büyümeye bağlıdır. S&P 500 şirketlerinde medyan 16,0, yarısı 11,1 ile 21,7 arasındadır.
FD/FAVÖK neden genellikle F/K’dan düşüktür?
Çünkü FAVÖK, net kârdan çok daha büyük bir kârdır: faiz, vergi, amortisman ve itfa payları öncesindedir. Fiyata eklenen borç bunu nadiren telafi eder. Medyan S&P 500 şirketi için: FD/FAVÖK 16,0, F/K 24,4.
FD/FAVÖK ile FD/FVÖK (EV/EBIT) arasındaki fark nedir?
FD/FVÖK (EV/EBIT), amortisman ve itfa payları sonrası faaliyet kârına böler; böylece işletmeye varlıklarındaki yıpranmayı yükler. En az FD/FAVÖK kadar yüksektir ve az ekipman gerektiren bir şirketle çok ekipman gerektiren bir şirketi karşılaştırırken daha adildir. Şirket sayfalarımız ikisini de yıl yıl grafikle gösterir.
BigCapital'de devamını okuyun
Rakamlar hakkında
- Bu sayfadaki rakamlar her gece verilerden yeniden hesaplanır; kaynaklar sayfanın sonunda listelenmiştir.
- Apple Inc.: SEC EDGAR XBRL company facts and submissions (financials); Wikipedia List of S&P 500 companies (sector, sub-industry, headquarters, dates).
- S&P 500 constituents: Wikipedia, "List of S&P 500 companies", revision 1384572480, constituents table; CIKs checked against SEC company_tickers.json.
- Hisseler, tüm hisselerin piyasa değeri üzerinden değil, her şirketin yıllık raporunun kapağında belirttiği halka açık hisse değeri, yani dış yatırımcıların elindeki hisselerin değeri üzerinden değerlenir. İçeridekilerin büyük pay sahibi olduğu yerlerde (örneğin Walmart’taki Walton ailesi) buradaki FD/FAVÖK, tam piyasa değeriyle hesaplanandan düşük çıkar.
- Buradaki firma değeri = halka açık hisse değeri + borç − hisse değeri tarihindeki nakit (borç: uzun vadeli borç artı bir yıl içinde vadesi gelen borç, hiçbir şey iki kez sayılmaz). FAVÖK = o tarihe kadar dört çeyrek boyunca faaliyet kârı (bildirilmiyorsa vergi öncesi kâr) + amortisman ve itfa payları ya da o mali yıl ile bir önceki yılın ortalaması. Kiralamalar, imtiyazlı hisseler, azınlık payları ve emeklilik açıkları eklenmez, bu yüzden profesyonel FD’ler daha büyük olabilir.
- Bankaların, diğer borç verenlerin ve sigortacıların burada FD/FAVÖK’ü yoktur: borçlanmak ve borç vermek onların işidir, yalnızca işin finanse edilme biçimi değil. Medyanlar her şirketi bir kez sayar, negatif FAVÖK’ü dışarıda bırakır ve geçmiş yıllarda da bugün S&P 500’de olan şirketler içindir.
- Bu sayfa bir terimi açıklar. Yatırım tavsiyesi değildir.