BigCapital bèta

Woordenlijst · Aandelen en markten

Volatiliteit

Volatiliteit meet hoe sterk en hoe snel een koers op en neer schommelt. Hoe groter de schommelingen, hoe hoger de volatiliteit en meestal ook het risico.

Ook wel genoemd: marktvolatiliteit, standaardafwijking, koersschommelingen

Actuele cijfers, elke nacht bijgewerkt

Volatiliteit S&P 500, laatste 12 maanden
9,0%

Op jaarbasis, uit maandrendementen tot okt 2026. Over alle maanden sinds 1871: 14,0%; sinds 1950: 12,0%.

In gewone taal

Twee wegen leiden van hetzelfde dorp naar dezelfde stad. De ene is een vlakke snelweg; de andere klimt en duikt door de bergen. Met allebei kom je aan, maar de ene rit is veel ruwer. Op de markten heet die ruwheid volatiliteit.

Meestal meet je haar als de standaardafwijking van rendementen: grofweg hoever een gewone maand (of dag, of jaar) van het gemiddelde afwijkt. Een volatiliteit van 15% per jaar betekent dat het rendement in ongeveer twee van de drie jaar binnen 15 punten van het gemiddelde ligt.

Voor de S&P 500 was de volatiliteit over de laatste 12 maanden 9,0% per jaar, tegenover 14,0% gemeten over alle maanden sinds 1871. Rustige en stormachtige periodes komen in clusters.

Voorbeeld

Zelfde gemiddelde, heel andere ritten

  1. Fonds A levert in vier jaar +8%, +7%, +9% en +8%. Gemiddeld: 8% per jaar, en het varieert nauwelijks.
  2. Fonds B levert +30%, −20%, +25% en −3%. Gemiddeld ook 8%, maar met enorme uitslagen.
  3. $10.000 in Fonds A groeit naar $13.604. In Fonds B eindigt het op $12.610.
  4. Hetzelfde gemiddelde, en toch eindigde de hobbeligere rit lager: grote verliezen kosten meer dan even grote winsten opleveren.

Dat verschil heet volatiliteitsdrag: grofweg is het samengestelde rendement gelijk aan het gemiddelde rendement min de helft van de variantie.

Een niveau dieper

Volatiliteit is de standaardmaat voor risico in de financiële wereld, gebruikt in de Sharpe-ratio en bij het prijzen van opties. Maar ze behandelt een stijging als een daling en zegt weinig over zeldzame rampen: een markt kan jaren rustig zijn en dan crashen.

Beleggers kijken ook naar impliciete volatiliteit, de schommelingen die optieprijzen verwachten. De bekendste maatstaf is de VIX, gebouwd op opties op de S&P 500 en bijgenaamd de “angstindex”.

De volatiliteit van aandelen komt in golven. Gemeten over 12 maanden piekte ze op 67% in aug 1932 en zakte ze tot 3,2% in dec 2017. Onze cijfers gebruiken gemiddelde maandkoersen, die dagelijkse uitschieters gladstrijken, dus ze onderschatten de schommelingen die een belegger van dag tot dag zag.

Volatiliteit S&P 500 sinds 1872

De schommelingen van Amerikaanse aandelen, gemeten over elk venster van 12 maanden: de standaardafwijking van maandrendementen (inclusief dividend), op jaarbasis. De volatiliteit springt omhoog in crises (begin jaren dertig, 1987, 2008, 2020) en zakt weg tijdens lange, rustige bullmarkten.

S&P Composite totaalrendement uit gemiddelde maandkoersen: standaardafwijking van de laatste 12 maandrendementen × √12. Maandgemiddelden strijken dagelijkse bewegingen glad, dus deze waarden zijn lager dan volatiliteit gemeten uit dagslotkoersen.
De cijfers achter de grafiek
DatumVolatiliteit, laatste 12 maanden
jan 18728,2%
dec 188012,8%
dec 189010,3%
dec 190012,4%
dec 191010,7%
dec 192016,3%
dec 193022,2%
dec 194018,3%
dec 195011,5%
dec 19608,9%
dec 197016,7%
dec 198014,6%
dec 199013,2%
dec 20009,4%
dec 201012,6%
dec 202023,7%
dec 202214,8%
dec 202310,4%
dec 20245,7%
dec 202513,6%
okt 20269,0%

Waarom het ertoe doet

Het is de prijs van hogere rendementen: aandelen hebben op lange termijn meer opgeleverd dan obligaties en spaargeld, en volatiliteit is wat hun bezitters daarvoor op de koop toe nemen.

Het telt het zwaarst als je het geld nodig hebt: een volatiele portefeuille kan juist in de min staan op het moment dat je moet verkopen.

Het drukt het samengestelde rendement omlaag: hetzelfde gemiddelde rendement met grotere schommelingen groeit minder, zoals het voorbeeld laat zien.

Een veelgemaakte fout

Mythe: Volatiliteit en risico zijn hetzelfde.

In werkelijkheid: Volatiliteit is één soort risico: schommelingen op korte termijn. Voor een belegger op lange termijn zijn de grotere risico’s misschien een blijvend verlies (een bedrijf dat failliet gaat) of niet bijblijven bij inflatie, en een volatiliteitscijfer vangt geen van beide.

Vragen die mensen stellen

Hoe wordt volatiliteit berekend?

Neem de rendementen over veel perioden (dagen of maanden), bereken hun standaardafwijking en reken die om naar een jaar: vermenigvuldig met de wortel uit 12 bij maandrendementen, of uit ongeveer 252 bij dagrendementen.

Wat is een normaal niveau van beursvolatiliteit?

Voor de S&P 500 ongeveer 12,0% per jaar sinds 1950 op onze maandmaatstaf, en 14,0% sinds 1871. Gemeten uit dagslotkoersen komt het hoger uit.

Is hoge volatiliteit slecht?

Het is oncomfortabel en het vergroot de kans op een groot verlies op het verkeerde moment. Maar het is ook de reden dat aandelen over lange periodes meer hebben opgeleverd dan veiliger beleggingen: beleggers eisen een beloning voor het dragen ervan.

Lees meer op BigCapital

Over de cijfers

  • De cijfers op deze pagina worden elke nacht herberekend uit de gegevens; de bronnen staan aan het einde van de pagina.
  • S&P Composite price and total return since 1871, and US consumer prices: Robert J. Shiller, Online Data (shillerdata.com); total return with dividends reinvested monthly, calculated by BigCapital.
  • Deze pagina legt een term uit. Het is geen beleggingsadvies.

Taal

EnglishBahasa IndonesiaDeutschEspañolFrançaisItalianoNederlandsPolskiPortuguêsTürkçeРусскийУкраїнська日本語한국어简体中文