Woordenlijst · Geld en centrale banken
Europese Centrale Bank
De Europese Centrale Bank (ECB) is de centrale bank van de euro: ze bepaalt één rente voor elk land dat de munt gebruikt.
Ook wel genoemd: ECB, Eurosysteem, ECB-rente, depositorente ECB
Van kracht sinds 16 september 2026
Gemiddelde over het jaar. Doel: 2%.
Totale activa, 6 november 2026
In gewone taal
Vóór 1999 had Duitsland de mark, Frankrijk de franc en Italië de lire, elk met een eigen centrale bank en een eigen rente. Toen ruilden zij en anderen die in voor één munt, de euro, met één rente die één bank bepaalt: de Europese Centrale Bank, of ECB, in Frankfurt.
Sinds Bulgarije in januari 2026 toetrad, gebruiken 21 EU-landen de euro. Hun nationale centrale banken, zoals de Duitse Bundesbank of de Banque de France, bestaan nog steeds en doen veel van het dagelijkse werk; samen met de ECB vormen ze het Eurosysteem. Maar het grote besluit, de rente, wordt voor hen allemaal één keer genomen door de Raad van bestuur van de ECB.
Het belangrijkste doel van de ECB staat in de EU-verdragen: prijsstabiliteit, die ze definieert als inflatie van 2% op middellange termijn. Haar beleidsrente is de depositorente, de rente die banken verdienen op geld dat ze een nacht bij haar parkeren: 2,50%, van kracht sinds 16 september 2026.
Voorbeeld
Een bank met €1 miljard over
- Een bank in de eurozone heeft €1 miljard meer dan ze nodig heeft en parkeert dat een nacht bij de ECB.
- Bij een depositorente van 2% verdient ze €1.000.000.000 × 2% ÷ 360 = €55.556 voor de nacht.
- Van september 2019 tot juli 2022 was de rente −0,5%: dezelfde bank betaalde ongeveer €13.889 per nacht om haar geld daar te laten staan.
- Elke bank in de eurozone krijgt dezelfde rente, dus één besluit werkt door in leningen en spaargeld van Lissabon tot Helsinki.
Wat banken bij de ECB verdienen, is de ondergrens voor wat ze elders accepteren, dus deze ene rente stuurt elke eurorente.
Een niveau dieper
De ECB heeft drie beleidsrentes. Banken kunnen een nacht lenen tegen de marginale beleningsrente (de bovengrens), een week lenen tegen de herfinancieringsrente en een nacht geld stallen tegen de depositorente (de ondergrens). Jarenlang was de herfinancieringsrente de bekendste. Maar na 2015 zorgde het obligatiekopen van de ECB voor zoveel overtollig geld bij banken dat de depositorente de belangrijkste werd, en in maart 2024 bevestigde de ECB dat ze daarmee zou blijven sturen.
De depositorente ging in juni 2014 onder nul en bleef daar tot juli 2022, ongeveer 8 jaren, met een dieptepunt van −0,50%. In diezelfde jaren kocht de ECB voor biljoenen euro’s aan obligaties (kwantitatieve versoepeling). De balans van het Eurosysteem piekte op €8,84 bln. in juni 2022.
Eén rente voor veel economieën is het bijzondere probleem van de ECB: dezelfde rente kan te hoog zijn voor een land in een dip en te laag voor een land dat booming is. In de schuldencrisis van 2010–2012 liepen de leenkosten van sommige eurolanden op tot ze torenhoog waren, tot ECB-president Mario Draghi in juli 2012 beloofde “whatever it takes” te doen om de euro te behouden, en die belofte ondersteunde met een obligatiekoopprogramma dat nooit gebruikt hoefde te worden.
De rente van de ECB en de inflatie in de eurozone sinds 1999
Elk punt is een jaar. De ECB verhoogde haar rente als de inflatie boven 2% lag, en verlaagde die, zelfs onder nul, als de inflatie laag was. De inflatie piekte op 8,4% in 2022, het hoogste sinds het begin van de euro.
In 2022–2023 verhoogde de ECB haar rentes sneller dan ooit tevoren.
De cijfers achter de grafiek
| Datum | Depositorente ECB (jaargemiddelde) | Inflatie eurozone (HICP) |
|---|---|---|
| 1999 | 1,71% | 1,10% |
| 2000 | 3,06% | 2,10% |
| 2010 | 0,25% | 1,60% |
| 2020 | −0,50% | 0,30% |
| 2021 | −0,50% | 2,60% |
| 2022 | 0,17% | 8,40% |
| 2023 | 3,38% | 5,40% |
| 2024 | 3,69% | 2,40% |
| 2025 | 2,23% | 2,10% |
Waarom het ertoe doet
De rente van de ECB bepaalt de leenkosten van honderden miljoenen mensen: woonleningen in Spanje, bedrijfsleningen in Duitsland, spaargeld in Italië.
Haar besluiten bewegen de wisselkoers van de euro, en daarmee de prijs van invoer en van Europese goederen die in het buitenland worden verkocht.
Haar obligatiekopen houden de leenkosten van eurolanden in toom, wat haar cruciaal maakt voor het voortbestaan van de euro in een crisis.
Een veelgemaakte fout
Mythe: Elk euroland bepaalt nog steeds zelf zijn rente via zijn nationale centrale bank.
In werkelijkheid: Sinds 1999 wordt de beleidsrente één keer voor de hele eurozone vastgesteld door de Raad van bestuur van de ECB, waarin elke gouverneur van een nationale centrale bank zitting heeft. Nationale centrale banken voeren de besluiten uit; ze kunnen geen eigen rente kiezen.
Vragen die mensen stellen
Wat is de ECB-rente nu?
De depositorente, waarmee de ECB stuurt, is 2,50%, van kracht sinds 16 september 2026. In nieuwsberichten wordt vaak de herfinancieringsrente genoemd, die iets hoger is.
Hoe vaak besluit de ECB over de rente?
Elke zes weken: acht vergaderingen per jaar over het monetair beleid, elk gevolgd door een persconferentie van de president van de ECB.
Is de ECB de centrale bank van de Europese Unie?
Ze is de centrale bank van de euro. EU-landen die hun eigen munt houden, zoals Zweden, Polen of Denemarken, hebben hun eigen centrale banken en bepalen hun eigen rente. De Europese Investeringsbank is een andere instelling: ze leent voor projecten.
Lees meer op BigCapital
Over de cijfers
- De cijfers op deze pagina worden elke nacht herberekend uit de gegevens; de bronnen staan aan het einde van de pagina.
- Eurosystem: total assets: European Central Bank, Eurosystem consolidated weekly financial statement, series ILM.W.U2.C.T000000.Z5.Z01 (ECB Data Portal).
- Euro area inflation (HICP), annual average: European Central Bank / Eurostat, ECB Data Portal, series ICP.A.U2.N.000000.4.AVR (HICP overall index, euro area, annual average rate of change).
- ECB deposit facility rate: European Central Bank, ECB Data Portal, series FM.B.U2.EUR.4F.KR.DFR.LEV (key ECB interest rates: deposit facility).
- Bulgarije voerde de euro in op 1 januari 2026; de ECB stopte eind 2025 met het publiceren van een referentiekoers voor de Bulgaarse lev.
- De rente in het voorbeeld telt een jaar van 360 dagen, zoals de eurogeldmarkten doen.
- Deze pagina legt een term uit. Het is geen beleggingsadvies.